Open brief aan ministers

Open brief aan minister Joke Schauvliege en minister Philippe Muyters over het bosbehoud in Vlaanderen

Op donderdag 5 september 2013 verscheen een open brief aan de ministers Schauvliege en Muyters in De Standaard, naar aanleiding van de kap van het eeuwenoude en waardevolle Ferrarisbos in Wilrijk. Bijna 4.000 mensen ondertekenden onderstaande brief. In de verschillende nieuwsitems (item1item 2item 3) en het bosrevue-artikel die we over dit jammerlijke gebeuren brachten vind je meer info.

 

 

Geachte mevrouw Schauvliege, geachte heer Muyters, beste Joke en Philippe,

Met deze brief wil ik bij u, mijn ministers bevoegd voor het Leefmilieu en de Natuur, resp. de Ruimtelijke Ordening, mijn zeer grote bezorgdheid over het bos in Vlaanderen aankaarten. De directe aanleiding waarom ik u schrijf is natuurlijk de ontruiming en ontbossing van het zogenaamde Ferrarisbos aan de Fotografielaan in Wilrijk deze week. Maar ook en vooral luid ik de alarmklok omdat dit dossier slechts een illustratie blijkt te zijn van de meerdere honderden hectare bos die jaar na jaar op legale wijze vernietigd worden in onze regio.

Mevrouw Schauvliege, Meneer Muyters, ik ben geen bosbouwer, geen bioloog, geen ecoloog. Maar ik weet wel dat bossen en bomen belangrijk voor ons zijn. Het zijn niet alleen hotspots voor de biodiversiteit, leefplekken voor vaak heel bedreigde plant- en diersoorten. Het zijn ook hotspots voor de maatschappij, oases van rust in de zich steeds uitbreidende olievlek van verstening en verstedelijking. Zelfs wanneer ze niet toegankelijk zijn, zorgen de bossen voor ons: ze reguleren het water, halen fijn stof en CO2 uit de lucht, zorgen voor verkoeling, bestrijden erosie... Waar ze wel toegankelijk zijn, ontvangen bossen ons als favoriete ontspanningsplekken om te wandelen, te sporten, te rusten, te onthaasten... Ik heb er in elk geval veel aan, aan mijn wandelingen in het bos. U toch ook?

Bos is broodnodig, daar zijn we het over eens. Uit allerlei documenten en beleidsteksten blijken alvast de goede bedoelingen van de overheid, om voor bosuitbreiding te zorgen, voor vlot toegankelijke stadsbossen, om een oplossing voor de vele ontbossingen te vinden, om onze natuurdoelstellingen op een aanvaardbare termijn te halen. Mooi is dat.

Maar ondanks al die goede voornemens blijven die bossen wel met grote regelmaat tegen de vlakte gaan. Meer dan 200 hectare per jaar – 400 voetbalvelden – worden elk jaar op wettelijke wijze vernietigd, verneem ik. Zoals deze week in Antwerpen dus... Daar ging een eeuwenoud en erg waardevol bos voor de bijl. Om plaats te maken voor een loods. Een loods waarvoor de klant zich maanden geleden had teruggetrokken, nota bene. Ik vind dat niet alleen onbegrijpelijk, maar in alle eerlijkheid vind ik het ook schandalig dat zoiets kan in het Vlaanderen van vandaag.

Antwerpen is trouwens een interessant voorbeeld. Als één van de meest bosarme gemeentes van Vlaanderen verliest de stad deze week opnieuw een parel van een bos. Staan op korte termijn ook nog op het programma: het Sint-Annabos op linkeroever, het Noordkasteel, en een flinke hap van het Rivierenhof. En ondertussen blijft het vooral wachten, wachten, wachten op de beloofde stadsbossen Antwerpen-Noord en Antwerpen-Zuid.

U zegt: "We konden de kap niet tegenhouden, het gaat om een bouwvergunning voor een industrieterrein waar het bos zonevreemd ligt." Ik verneem echter dat dit bos tot enkele jaren geleden in een groene bestemming lag, waar de garantie op bosbehoud een stuk hoger is. Het is dus zonevreemd "gemaakt", met het oog op een latere ontbossing. Zo is het natuurlijk simpel. En is het gewoon ook niet hoog tijd om een wetgeving die ontbossingen, in welke bestemming dan ook, zo makkelijk toelaat, eens grondig onder de loep te nemen?

U zegt: "Er is een compensatieplicht" voor de ontbossing in kwestie. Ik durf beweren dat dergelijk eeuwenoud bos eigenlijk niet gecompenseerd kán worden. Je breekt toch ook geen eeuwenoude kathedraal af, met de melding dat je ter compensatie elders een parkeergarage (met dubbel zoveel m²) zal neerpoten? Tegen dat het aan te planten compensatiebos eenzelfde waarde zal hebben als het nu gekapte bos, zijn we eeuwen verder. Bovendien loopt de achterstand in die zogenaamde compensatiebebossingen elk jaar verder op, en bereikt deze stilaan enorme proporties.

U zegt ook geregeld dat het niet makkelijk is om grond te vinden; er is veel studie en overleg nodig. Ik kan me daar zeker iets bij voorstellen, we zijn hier met velen, en de claims op elke vierkante meter grond zullen groot zijn. Maar meer dan 15 jaar na het lanceren van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen, waarin de doelstellingen voor bosuitbreiding en bosbehoud (naast die voor de andere sectoren) duidelijk geformuleerd waren, wordt het nu toch stilaan tijd voor actie? In heel West-Europa kwam er de voorbije decennia bos, veel bos, bij. Ook in landen en regio's die qua bevolkingsdichtheid en welstand vergelijkbaar zijn met ons. Niet zo in Vlaanderen, waar de verstedelijking ongebreideld voortwoekert en de open ruimte steeds verder in de verdrukking raakt. De buitenlandse voorbeelden bewijzen dat het écht wel kan.

U zegt: er komt een plan van aanpak voor de zonevreemde bossen. Dat bewijst dat u de problematiek ernstig neemt, and I commend you for that. Ik heb bovendien vernomen dat de lancering van dit plan voor deze maand aangekondigd is. Zeer benieuwd naar de concrete details van dit plan, hoop ik dan ook uit de grond van mijn hart dat het verwoeste Ferrarisbos in Wilrijk de twijfelachtige eer krijgt het allerlaatste waardevolle bos in Vlaanderen te zijn dat ten onder gegaan is aan een te flexibele regelgeving voor ontbossing.

"Alles van waarde is weerloos", sprak Lucebert. Zelden was een quote meer van toepassing op die stemloze bomen en die stille bossen die zo veel goeds voor ons doen. Wat eeuwen kost om te groeien, kan op één dag met de grond gelijk gemaakt worden. De manier waarop we daar als maatschappij mee omgaan, bepaalt ook onze waarde, bepaalt hoe men ons later zal bekijken.

Geachte ministers Schauvliege en Muyters, beste Joke en Philippe, ik probeer bij deze dan ook, héél even, een klein en nederig stemmetje te zijn voor die bomen en die bossen, en ik doe een beroep op u als verantwoordelijke medeburgers, maar ook als mijn beleidsmakers bevoegd voor het voortbestaan van het bos. U komt binnenkort met dat plan van aanpak voor bosbehoud naar buiten. Maak het daadkrachtig, maak het concreet, maak het werkbaar en maak het ambitieus, dat plan. Het bos verdient dat.

Deze brief verscheen op donderdag 05/09/2013 in De Standaard, ondertekend door Nic Balthazar (filmmaker), Myriam Bogaerts (muzikante), Warre Borgmans (acteur), Jan Bosschaert (tekenaar-schilder), Wannes Cappelle (zanger-songschrijver), Sabien Clement (illustratrice), Boudewijn Cox (componist), Axel Daeseleire (acteur), Frank Deboosere (weerman), Wouter Deprez (komiek), Marc de Bel (jeugdauteur), Steven Dhondt (illustrator), Pat Donnez (radioproducer), Joke Emmers (actrice), Gregory Frateur (zanger), Emy Geyskens (jeugdauteur), Jonas Govaerts (regisseur), Philip Haers (acteur), Kristien Hemmerechts (schrijver), Kamagurka (schilder-tekenaar), Cathérine Kools (actrice), Dimitri Leue (acteur), Veerle Malschaert (comédienne), Brigitte Minne (jeugdauteur), Wouter Sinaeve (acteur-auteur), Saartje Vandendriessche (televisiemaker), Jits Van Belle (actrice), Bruno Vanden Broecke (acteur), Charlotte Vandermeersch (actrice), Hilde Van Mieghem (actrice-regisseur), Rik Verheye (acteur), Michael Vincent (illustrator), Marie Vinck (actrice), Ingrid Weverbergh (kunsttherapeut).