Recreatieve en sociale doelstellingen

Recreatieve en sociale doelstellingen

 
Bossen zijn aangename plaatsen om te zijn. Meer nog! Verschillende onderzoeken bewezen al het weldadig karakter van groene ruimte en bomen in het bijzonder voor de gezondheid van mensen. Zowel fysiek als mentaal. Zo werd al bewezen dat patiënten die in een ziekenhuiskamer met zicht op groen liggen, sneller genezen dan patiënten in andere kamers. Het staat ook buiten kijf dat je in bossen echt gezonde lucht inademt. En mensen weten ook dat het goed vertoeven is in bossen want bosrecreatie is een populaire vrijetijdsbesteding in Vlaanderen en Nederland. Meer dan de helft van de Vlamingen en Nederlanders maakt jaarlijks minstens één uitje in bossen.

En het blijft niet alleen bij wandelen. Mensen gaan naar het bos om te spelen, te fietsen en mountainbiken, te struinen, te geocachen, paard te rijden, te paalkamperen... de verschillende vormen van recreatie zijn niet meer bij te houden. Ook integrale toegankelijkheid (=toegankelijkheid voor mensen met een beperking is hot. Op de studiedag over toegankelijkheid in 2012 werden enkele van deze thema's behandeld en Zininbos was een BOS+ project dat dit thema behandelde. Edoch, ondanks de grote vraag naar bossen, blijft de bosoppervlakte in Vlaanderen dalen. Nieuwe stadsbossen rond de grote steden zouden soelaas kunnen bieden maar ondanks de politieke engagementen, worden die maar zeer traag gerealiseerd. Je vindt er alles over in het stadsbossendossier dat we in 2011 publiceerden.

Stadsbossen

 
Een stads(rand)bos is een groengebied dat in of kort aansluitend aan een stedelijk gebied is gelegen. Het wordt gekenmerkt door een grote diversiteit in opbouw met een evenwichtige mix van gesloten en open landschappen onder de vorm van bossen, natuurgebieden en/of parkstructuren.

De mix baseert zich op de abiotische, biotische, landschappelijke en cultuurhistorische kenmerken van het gebied. Het stads(rand)bos draagt mee bij tot het invullen van de recreatieve behoeften vanuit de stad, zonder de draagkracht van het gebied te overschrijden. In het stads(rand)bos wordt een actief onthaalbeleid gevoerd.

Door hun ligging in het stedelijk gebied leveren stads(rand)bossen een belangrijke bijdrage tot een gezond leefmilieu: ze halen als een gratis luchtfilter fijn stof en andere verontreiniging uit de lucht en vangen CO2 (medeverantwoordelijk voor de klimaatverandering) op in hun biomassa. Stads(rand)bossen kunnen op warme dagen ook de broodnodige verkoeling bieden voor de stedelijke inwoners. Steden zijn namelijk zogenaamde "hitte-eilanden" waar door de sterke "verstening" de temperatuur tot 6°C hoger kan liggen dan in het omgevende groen. Daarnaast spelen stads(rand)bossen en stadsgroen een rol bij de waterberging na neerslagpieken en bij de opbouw van een degelijke water- en bodemkwaliteit.

Naast de traditionele functies van stads(rand) bossen zijn de gezondheidsaspecten en klimaatmilderende effecten ervan van uitermate groot belang. Bossen en bomen zijn gezond: ze dragen bij tot stressreductie, ze zetten aan tot beweging, ze zorgen voor een sneller herstel bij ziekte en ze verbeteren het concentratievermogen bij werk en studie. Verder zorgen ze niet alleen voor rust- en ontspanningsmogelijkheden voor wie geen tuin heeft, het brengt mensen ook bij elkaar en komt de leefbaarheid van onze dichtbevolkte steden zeker ten goede.

Ook op economisch vlak scoort stadsgroen: het verbetert de kwaliteit van een wijk en het verhoogt de waarde van woningen. Niet toevallig worden bos- en boomrijke gemeentes en wijken vaak als uitgerekend die plekken bestempeld waar het welzijn en de levenskwaliteit het hoogste zijn. Een groene omgeving zorgt bovendien voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor kennisintensieve en internationale bedrijven, die op hun beurt weer andere bedrijvigheid aan zich binden voor zowel hogere als lagere inkomens.

In Vancouver (Canada) vind je een voorbeeld van een schitterend stadsbos: Stanley park. Deze groene long is bijna 500 hectare (1.000 voetbalvelden) groot en bestaat grotendeels uit bos waar de natuur vrij spel krijgt. Er groeien een half miljoen bomen waarvan sommige honderden jaren oud zijn en meer dan 70 meter hoog. In Stanley Park leven wasberen, zeearenden, blauwe reigers ... Je kan er wandelen op meer dan 200 kilometer wandelpaden. Logisch dus dat jaarlijks meer dan acht miljoen mensen het park bezoeken.

In 2011 publiceerden we een stadsbossendossier met een beschrijving van de stand van zaken in Vlaanderen en aanbevelingen voor het beleid.

Impact van recreatie

 
Het belang van recreatie is een zeer belangrijk aspect geworden bij het bosbeheer. Zeker in dichtbevolkte regio's zoals Vlaanderen moeten beheerders grondig nadenken hoe ze recreatie met andere beheerdoelstellingen kunnen laten rijmen. De impact van recreatie op bosbeheer is zeer groot.

Beheerders van toegankelijke bossen moeten gaan nadenken hoe ze de bezoekers gaan ontvangen (toegangswegen, parkings), hoe ze de bezoekersstromen gaan kanaliseren (paden, bewegwijzering, infoborden...), hoe ze de verschillende vormen van recreatie kunnen combineren, welke recreatievormen ze liever niet zien in het bos... Kortom een hele boterham. Voor toegankelijke bossen wordt een toegankelijkheidsregeling uitgewerkt waarin al deze aspecten beschreven worden. Privé-bosbeheerders kunnen subsidies ontvangen voor de openstelling van hun bos. Meer informatie hierover vind je op de website van het ANB

Naast de impact op de beheerder, die alles in goede banen moet proberen leiden, is er ook een impact op het bos zelf. Als recreant, of je nu een wandelaar, fietser, paardrijder... bent, kan je die impact zo beperkt mogelijk houden door met enkele zaken rekening te houden. Te veel lawaai, zwerfvuil, vertrappelde waardevolle vegetaties, beschadigde bomen... hebben een negatieve invloed op het bos. Iedereen met een gezond verstand weet dat dergelijke zaken uit de boze zijn. Als we ook willen dat de generaties die na ons komen, kunnen genieten van bossen, dan houden we hiermee rekening. Op de website van ANB en in dit artikel vind je wat mag en wat mag niet in bossen en dit artikel beschrijft de implicaties van quads.

Beheer en inrichting van een speelzone

 
Het is erg belangrijk om ook nieuwe speelbossen aan te planten of in te richten. Vlaamse jongeren zijn zelf vragende partij voor meer bos, natuur en ander groen, en bos- en natuurbeheerders vinden het belangrijk dat Vlaamse jongeren de natuur spelenderwijs leren kennen en koesteren. Deze toenadering tussen het jeugdwerk en de bos- en natuursector werd bezegeld in het Charter voor Jeugd, Natuur en Bos.

In de actiegerichte handleiding speelzones in bossen en in dit artikel vind je hoe je concreet aan de slag kan om een speelzone te realiseren. Het is belangrijk dat Vlaamse jongeren de natuur spelenderwijs leren kennen en koesteren. Deze toenadering tussen het jeugdwerk en de bos- en natuursector werd bezegeld in het Charter voor Jeugd, Natuur en Bos.