Vlaanderen meer dan ooit één van de bosarmste regio’s van West-Europa; geen m² vooruitgang sinds 2000

Het spookt in de Vlaamse bossen IIII.pngdonderdag 23 mei 2019 17:56

Vlaanderen is vandaag meer dan ooit één van de meest bosarme regio’s van West-Europa. Door de bevoegde politici werd de voorbije jaren vooral veel mist gespoten over de Vlaamse bosoppervlakte maar recent werd onomstotelijk aangetoond dat er op het terrein geen stap vooruitgang werd geboekt. Terwijl Vlaanderen weigert om haar burgers hierover in te lichten, brengt BOS+ de cijfers wel naar buiten: na tien jaar aankondigingspolitiek strandt onze officiële bosoppervlakte vandaag op ca. 140.000 hectare (10,35% van de Vlaamse oppervlakte). Hierdoor werd zwart op wit aangetoond dat er van de 10.000 hectare bosuitbreiding niets gerealiseerd is.

Vlaanderen beschikt bovendien al maanden over deze nieuwe resultaten, maar weigerde ze uit te brengen, omdat ze uiteraard geen fraai beeld schetsen van het gevoerde bosbeleid. BOS+ heeft echter altijd beklemtoond dat voor de verkiezingen duidelijkheid moest verschaft worden aan pers en publiek over de Vlaamse bosoppervlakte, vandaar de keuze om nu zelf met de resultaten naar buiten te komen. Het resultaat oogt bedroevend: na tien jaar aankondigingspolitiek strandt onze officiële bosoppervlakte vandaag op ca. 140.000 hectare (10,35% van de Vlaamse oppervlakte).

Even terugkeren in de tijd: begin de jaren 2000 was er in de bossector een vrij algemene consensus over onze bosoppervlakte, men schatte die toen op ongeveer 146.000 hectare. In die periode konden we ook vaststellen dat – op basis van de het aankoopbeleid van de Vlaamse overheid, de verleende subsidies voor privé-bebossingen en de ontbossingsvergunningen – er netto elk jaar een aantal honderden hectare bos bijkwam in Vlaanderen.

CD&V en haar bedpartner, de landbouwsector

Maar in de daarop volgende jaren liep de bosuitbreiding volkomen vast. Enerzijds zullen de besparingen daar zeker voor iets tussengezeten hebben, maar anderzijds was het voor de CD&V, de partij die sinds 2004 opnieuw onafgebroken het ministerschap op de bevoegdheden leefmilieu en natuur opeist, zonneklaar dat ze geen enkele actie zou ondersteunen die door haar jarenlange bedpartner, de landbouwsector, als ongewenst wordt beschouwd. En dus werd de kraan voor bosuitbreiding stelselmatig dichtgedraaid.

kaltstellung van de eigen bosuitbreidingsteams

Er was de kaltstellung van de eigen bosuitbreidingsteams van de Vlaamse overheid en de afbouw van de structurele middelen beschikbaar voor de aankoop van te bebossen gronden. Meer en meer formuleerde men ook een natuurbeleid dat in grote mate weg van de bosuitbreiding werd georiënteerd.

Tegelijkertijd bleef er die zeer permissieve houding t.o.v. ontbossing waarbij het kabinet van natuur zelfs hand-en-spandiensten leverde aan grote ontbossers, en rammelde het boscompensatiemechanisme – dat ervoor moet zorgen dat ontbossingen gecompenseerd worden door de aanleg van nieuwe bossen elders, aan alle kanten. Het Rekenhof wijdde er in 2016 nog een vernietigende studie aan.

Plan van aanpak met stille trom afgevoerd

Dit afbraakbeleid op het terrein ging gepaard met een aankondigingspolitiek die exact het tegendeel beweerde. We herinneren ons allemaal het fiasco van het met veel bombarie aangekondigde plan van aanpak voor de betere bescherming van onze meest waardevolle bossen. Overigens werd recent ook de belofte van Geert Bourgeois om nog voor het einde van deze legislatuur met een beter plan van aanpak voor de bosbescherming uit te pakken, met stille trom afgevoerd…

Maar het waren toch de vreemde bokkensprongen van onze officiële Vlaamse bosoppervlakte die de voorbije jaren het meest in het oog sprongen. Raadpleeg hier een verslag van de verschillende sprongen van onze Vlaamse bosoppervlakte.

Dan toch een doorbraak

Net toen we ons luidop begonnen af te vragen of het ooit nog wel goed zou komen tussen Schauvliege en de bosoppervlakte, bereikte de stuurgroep - waar BOS+ deel van uitmaakte - eind december 2018 een unaniem akkoord over een nieuwe aanpak, en werden de nieuwe resultaten van de Bosinventaris, een methode om de bosoppervlakte te meten, intern besproken.

Daarbij werd afgesproken om tegen eind januari 2019 gezamenlijk te communiceren over deze nieuwe, gedragen, methodiek en over de nieuwe bosoppervlaktecijfers die ze genereerden. Vier maanden later blijft het nog steeds oorverdovend stil bij de Vlaamse overheid. De cijfers liggen op het kabinet van de bevoegde minister, maar er wordt geen toestemming verleend om die vrij te geven. BOS+ heeft echter altijd beklemtoond dat voor de volgende verkiezingen duidelijkheid moest verschaft worden aan pers en publiek over de Vlaamse bosoppervlakte, de keuze om nu zelf met de resultaten naar buiten te komen. 

Op basis van de Vlaamse Bosinventaris kan gesteld worden dat Vlaanderen vandaag een bosoppervlakte heeft van ongeveer 140.000 hectare (10,35% van de totaaloppervlakte). Tussen de eerste (1997-1999) en de tweede inventarisatieronde (2009-2018) is er geen verandering van betekenis vast te stellen omdat de trend kleiner is dan de foutenmarge, die ongeveer 3000 ha bedraagt.

Het is in elk geval duidelijk dat de hoeraberichten van de voorbije jaren uit de lucht gegrepen waren en dat er van de meer dan 20 jaar geleden beloofde 10.000 hectare bosuitbreiding, niets in huis is gekomen. En dit terwijl in de ons omringende drukbevolkte en bosarme landen en regio’s in diezelfde periode soms enorme vooruitgang werd geboekt. Zo kunnen de inwoners van de Stad Keulen vandaag genieten van een indrukwekkend stadsbos van 4.250 hectare, terwijl dat 50 jaar geleden “slechts” 500 hectare groot was. Het contrast met de stadsrandbossen in Vlaanderen waar BOS+ recent nog een studie naar heeft uitgevoerd, kan nauwelijks groter zijn.

10.000 hectare nieuw bos in het regeerakkoord? 

Gelukkig zien we in de verkiezingsprogramma’s van een aantal politieke partijen hernieuwde aandacht voor het bos, met ambitieuze doelstellingen op vlak van bosbehoud. Men stelt ook de nood aan 10.000 hectare bosuitbreiding niet langer in vraag. Het zal erop aan komen om die doelstellingen te verankeren in het nieuwe Regeerakkoord en ze deze keer ook te onderbouwen door SMART geformuleerde instrumenten, als we willen vermijden dat het bosbehoud en de bosuitbreiding in Vlaanderen andermaal dode letter blijven.

Realisaties op het terrein

Maar nog veel belangrijker dan dat is het simpele gegeven dat de komende Vlaamse regeringen ons competente, verbindende en daadkrachtige ministers van Omgeving, Landbouw, Natuur, Energie, Mobiliteit en Klimaat verschuldigd zijn, die die doelstellingen uit het Regeerakkoord ook omzetten naar realisaties op het terrein.  

Het is tijd voor een ruimtelijke ordening. Het is tijd voor een bosbeleid.

 

Contactpersoon: Bert De Somviele – bert.desomviele@bosplus.be – 0474/274.094

In de aanloop naar de verkiezingen publiceren we 10 beleidssuggesties over het belang van bos en bomen in elk beleidsdomein van de volgende regeringen.

Schrijf je in op onze nieuwsbrief en ontvang tien boomvriendelijke beleidssuggesties.

Ik wil 10 boomvriendelijke beleidssuggesties ontvangen