Geworteld om te ademen, vervlochten met iedereen

H4_P11.jpgzaterdag 31 oktober 2020

Vandaag, dag op dag 50 jaar geleden, richtten zes bosbouwers en een journalist de Vlaamse Bosbouwvereniging (VBV) op, de start van het huidige BOS+. Het doel: komen tot dynamische bos- en groenpolitiek en tot het opvoeren van de bosoppervlakte in Vlaanderen.

Vandaag, dag op dag 50 jaar geleden, hielden zes bosbouwers (Paul Paelinck, Maurice Geebelen, Jan de Schuyter, Ferdinand Janssens, Marcel Van Miegroet, Willy Vandenbroucke) en een journalist (Paul Martens) de Vlaamse Bosbouwvereniging (VBV) boven de doopvont, de organisatie die vandaag door het leven gaat als BOS+. Het doel: bijdragen tot het voeren van een dynamische bos- en groenpolitiek en tot het opvoeren van de bosoppervlakte in Vlaanderen.

De oprichters gaan meteen met bijzonder veel enthousiasme van start. Ze zetten een meerjarige samenwerking op met de toenmalige BRT en organiseren collectieve bebossingen: aanplantingen van minimum 10 hectare in elk van de 5 Vlaamse provincies. Daarbij worden ze aangevuurd door dé BV van dat moment, de legendarische Nonkel Bob. In 1970 wordt via plantacties meteen minstens 1 miljoen bomen geplant.

Zwart wit foto.JPG

Week van het Bos

In diezelfde jaren ’70 organiseert VBV ook, met de steun van het Bestuur van Waters en Bossen, de eerste Week van het Bos. De publieke belangstelling is massaal en er blijkt enorme interesse te bestaan voor informatie over het bos. Scholen en jeugdgroeperingen maken van bij de start het belangrijkste doelpubliek uit. Er komen geïntegreerde werkweken, bosklassen, diavoorstellingen, tentoonstellingen, geleide boswandelingen, …

Vandaag, meer dan veertig jaar later, is onze Week van het Bos uitgegroeid tot een begrip in binnen- en buitenland. Elk jaar bezoeken in die periode tienduizenden jongeren, maar ook volwassenen van allerlei achtergronden en pluimage, het bos en de natuur. Ook de pers besteedt dan bijzonder veel aandacht aan de weldadige functies van voldoende bos in onze leefomgeving.

Voorwoord.jpg

Legendarisch plantseizoen

In de jaren 80 beweegt er bijzonder veel voor het bos op politiek vlak, met onder meer de regionalisering van de bevoegdheden voor bos, natuur en leefmilieu, en de voorbereiding van het nieuwe Bosdecreet. De eerste Boskrant verschijnt en zal tot in 2012 haar lezers tweemaandelijks van bosinfo voorzien. In 1987 werken VBV, het Labo voor Bosbouw (RUG), de Koning Boudewijnstichting en de BRT samen om in elke Vlaamse en Brusselse gemeente een nieuw bos aan te planten.

Ruim 125 Brusselse en Vlaamse gemeenten doen mee. In totaal levert deze actie 160 hectare nieuw bos op. Nooit werd door het verenigde middenveld meer bos aangeplant op één plantseizoen. Maar dankzij het nieuwe elan dat de huidige Vlaamse regering aan de Vlaamse bosuitbreidingsambities heeft gegeven, hopen we met BOS+ en de partners van de Bosalliantie dat record binnenkort eindelijk te kunnen verpulveren.

De barricades op

Ontbossing bleef ook in die jaren ’70 en ’80 echter een groot probleem in Vlaanderen. Eind 1988 roept VBV de WACOfoon in het leven, wat staat voor het meldpunt van het WAakzaamheidsComité Ontbossing. Bezorgde burgers en verenigingen kunnen via deze noodlijn dreigende ontbossingen melden. Jammer genoeg blijkt de WACOfoon een groot succes. Tijdens de eerste paar maanden worden maar liefst 50 klachten geregistreerd, goed voor 2000 hectare bedreigd bos.

Sindsdien staat VBV/BOS+ quasi permanent op de barricades om waardevolle bedreigde bossen te redden van de kap. Daarbij werden heel wat successen geboekt, maar helaas heeft al die strijd nog steeds niet geleid tot een betere wettelijke bescherming van onze bossen, en blijft de sluipmoord op het Vlaamse bosareaal tot op vandaag verder duren.

Voorpagina.jpg

Zuidwaarts

Binnen VBV waait er in diezelfde periode een wind van verruiming. Zo richten een aantal vrijwilligers onder meer de werkgroep tropisch bos op. Deze werkgroep wijdt zich aan de bosproblematiek buiten Vlaanderen, vanuit het besef dat het bos ook buiten onze grenzen onder zeer grote druk staat, en dat Vlaanderen hierin ook een verantwoordelijkheid dient op te nemen. De aandacht van VBV voor de tropen zal in de daaropvolgende jaren alleen maar gestaag toenemen, en in november 2002 staat VBV samen met de Vlaamse overheid mee aan de wieg van het Vlaams Fonds Tropisch Bos, dat middelen vrijmaakt voor projecten rond bosbehoud, duurzaam bosbeheer en bosherstel in Zuid-Amerika.

Een direct gevolg hiervan was ook de oprichting van de vzw Groenhart, die in consortium met VBV en WWF vanaf januari 2003 instaat voor het dagelijkse beheer van dit Fonds. Groenhart vzw werd spoedig erkend als NGO voor ontwikkelingssamenwerking, en beheert momenteel een ruim en divers volume aan tropisch-bosprojecten.

In 1998 gaat VBV in zee met Regionale Milieuzorg (nu: Limburg.net). Deze Limburgse afvalintercommunale wil alvast een deel van de CO2-uitstoot die haar werking genereert, opnieuw capteren door bossen aan te leggen. Samen nemen Limburg.net en VBV in die tijd al het voortouw inzake bebossing en klimaatstrategie. Het is het begin van een hele resem mooie samenwerkingen van VBV met bedrijven, overheden en het middenveld, rond multifunctionele klimaatbebossingen.

P38_Bos&Klimaat.jpg

1 Miljoen bomen

In datzelfde jaar vervelt de Vlaamse Bosbouwvereniging tot Vereniging voor Bos in Vlaanderen, vanuit de visie dat de nieuwe naam beter het multifunctioneel karakter van bosbeheer belichaamt dat de vereniging nastreeft. VBV evolueert in die tijd steeds verder naar een brede, open organisatie, actief rond bos, maar meer en meer ook rond bomen en groenvoorzieningen buiten het bos. We treden toe tot de Bond Beter Leefmilieu en ontwikkelen ons tot een loyale en deskundige partner in de milieubeweging.

VBV verricht pionierswerk op vlak van speelbossen, extrasectoriële samenwerkingen rond bos, rond agroforestry en korteomloophout, rond het consistent nastreven van multifunctioneel, natuurgetrouw bosbeheer in Vlaanderen. We sluiten brede coalities en gaan partnerschappen aan die de sector ver overstijgen, onder meer met Gezinsbond, Kom op tegen Kanker, Pasar, CM en honderden andere, grote en kleine, organisaties.

In 2008 lanceren we de campagne 1 Miljoen Bomen, een bebossingscampagne samen met bedrijven, overheden, particulieren en boseigenaars, waarmee we zowel in Vlaanderen als in de tropen bomen planten. Reeds in 2012 halen we de doelstelling van 1 Miljoen Bomen, en sindsdien gaat het bomenplanten alleen maar vrolijk verder.

Meer dan bomen alleen

2012 was ook om nog een andere reden een orgelpunt: in dat jaar mondde de jarenlange nauwe band tussen de Vereniging voor Bos in Vlaanderen vzw en haar tropische zusterorganisatie Groenhart vzw immers uit in een verregaande integratie onder de nieuwe naam BOS+.

De twee verenigingen, respectievelijk BOS+ Vlaanderen vzw en BOS+ tropen vzw, werken als personele unie erg nauw samen en presenteren zich aan de buitenwereld onder dezelfde paraplu: “BOS+, meer dan bomen alleen”. Samen maken ze werk van meer en beter bos, van duurzaam multifunctioneel bosbeheer, van bosbehoud en bosuitbreiding, in Vlaanderen en de wereld.

H4_P2.jpg

Eén stem

Sinds de transformatie tot BOS+ in 2012 is de klemtoon van de vereniging nog meer gaan liggen op een open werking. BOS+ is geen nicheorganisatie, maar wil met een innoverende visie op bos en bomen deelnemen aan het bredere maatschappelijke debat. Om zo andere actoren te overtuigen van het belang van voldoende bos en bomen in Vlaanderen. Vermeldenswaardig daarbij is het Bosforum (www.bosforum.be). Dit initiatief brengt organisaties en experts uit de bos- en houtsector samen, en slaagt erin om dat middenveld meer met één stem te laten spreken.

BOS+ stond aan de wieg van het Bosforum, formuleerde mee de visie, en is nu één van de drijvende partners ervan. En ook binnen andere vernieuwende initiatieven zoals het Netwerk Natuur en Gezondheid, GoeGespeeld (netwerk dat inzet op het recht op spelen voor kinderen) of Springzaad (expertisenetwerk rond inrichting van speelgroen) speelt BOS+ een actieve rol.

Wapenen tegen schokgolven

Ook het communicatiebeleid van BOS+ heeft de voorbije jaren enorm aan momentum gewonnen. Nieuwe media, nieuwe huisstijl, andere vormen van communicatie, waarbij we niet langer quasi-exclusief inzetten op het bedienen van een eigen ledenbestand, maar laagdrempelig en breder grotere lagen van de samenleving trachten te bereiken.

Meer en meer wordt BOS+ als hét aanspreekpunt beschouwd door pers en media over onderwerpen die met bos en bomen te maken hebben. Ook andere opiniemakers nemen onze standpunten over. Het bos en bomen worden in toenemende mate thema’s waar de politiek niet omheen kan.

In diezelfde periode nam ook de werking van BOS+ Tropen zeer sterk toe. Vandaag is de organisatie actief in 6 landen in Zuid-Amerika en Afrika, naast de projecten over ontwikkelingseducatie die we in België uitvoeren. In 2020 slaagde BOS+ Tropen er ook in om samen met de ngo’s Join For Water, WWF en CEBIOS het thema ‘Veerkrachtige Biosfeer’ officieel te laten erkennen door de Belgische overheid als gemeenschappelijk kader voor de ontwikkelingssamenwerking. Broodnodig, want in deze snel veranderende tijden met fenomenen zoals pandemieën, de klimaatcrisis of de ineenstorting van onze biodiversiteit, zal het cruciaal zijn dat onze ecoystemen over voldoende veerkracht beschikken om deze schokgolven te doorstaan.

P10_Identiteit.jpg

Nieuwe scheuten

Vandaag, 50 jaar na de geboorte van BOS+, staat de missie van onze oprichters nog steeds als een boom. Met 36 bevlogen jongens en meisjes in het professionele team en met een ervaren en deskundig bestuur maken we daar nog elke dag opnieuw werk van.

Door de aanleg van nieuwe stadsbossen in Vlaanderen. Door samen te werken met lokale gemeenschappen in Peru rond ontbossingsvrije cacao. Door educatieve theatervoorstellingen over het belang van bos en bomen (en de impact van onze levenswandel daarop). Door project rond gezondheidsgroen in de stad en agroforestry op het platteland. Door duurzaam bufferzonebeheer rondom gigantische nationale parken in Zuid-Amerika maar ook door samen met de leden van de jeugdbeweging een klein maar fijn nieuw lapje speelgroen voor en met en door hen te realiseren.

Ook in de toekomst blijven we de basisprincipes trouw waar onze stichters al voor stonden: BOS+ als een organisatie die geen enkel belang dient, behalve dat van het bos en de bomen. BOS+ als een deskundig expertisecentrum dat nieuwe wetenschappelijke inzichten omzet in praktijk. BOS+ als een constructieve beleidspartner die oplossingen aanreikt voor de problemen waar we voor staan, maar ook strijdvaardig kan en zal zijn waar nodig. BOS+ als een netwerkorganisatie die de hand reikt aan organisaties binnen en buiten de bossector, om samen werk te maken van meer en beter bos.

Als organisatie die graag en vaak met kunstenaars samenwerkt om het bosverhaal te brengen, geeft BOS+ graag het laatste woord aan twee van hen. We vroegen schrijver Jeroen Olyslaegers wat het bos voor hem betekent, en hij kwam op de proppen met een zin die we zo mooi vonden dat we letterbeeldhouwster Maud Bekaert vroegen om hem vorm te geven.

De zin zal binnenkort, wanneer de coronamaatregelen het opnieuw toelaten, officieel onthuld worden en permanent te lezen zijn bij ons nieuwe bos in Moerbeke-Waas. Met BOS+, en samen met u en iedereen die het bos genegen is, voeren we de komende 50 jaar graag verder uit wat Jeroen en Maud ons vragen: zorgen voor adem- en wortelruimte voor onze bomen!

Zin Jeroen Olyslaegers.png

« Terug