Zonder meer en betere bossen verliezen we de strijd tegen de klimaatopwarming

Vilda_40213_Beukenbos_Lars_Soerink_2500_px_41571.jpgvrijdag 30 november 2018 07:10

De ergste gevolgen van klimaatsverandering vermijden is zeker mogelijk, maar dan moeten we het echt heel snel over een andere boeg gooien. De netto-emissies van broeikasgassen moeten drastisch naar omlaag tegen 2030. Een pas uitgekomen rapport van UNEP wijst erop dat om onder een temperatuurstijging van twee graden Celsius te blijven we drie keer zoveel inspanningen moeten doen dan nu.  Als we – zoals door het IPCC ten stelligste wordt aangeraden – onder een stijging van 1.5 graden Celsius willen blijven, vijf keer zoveel. 

Het goeie nieuws is dat, hoewel de tijd kort maar de taak enorm lijkt, die ommekeer nog steeds mogelijk is. Bovendien is het geen technologisch probleem – alle maatregelen om de limiet van 2° Celsius te halen zijn perfect mogelijk met onze huidige capaciteiten. Een van de belangrijkste - maar nog ondergewaardeerde - manieren om het klimaatprobleem aan te pakken, zijn bossen.  

Ontbossing en bosdegradatie zorgen samen voor ongeveer 10% van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen. Bossen hebben enorm veel potentieel voor het onttrekken van broeikasgassen aan de atmosfeer. Op dit moment nemen bestaande bossen jaarlijks ongeveer een kwart van de uitstoot terug op, maar door aan massaal bosherstel te doen kan dit aanzienlijk worden opgedreven.  

Door intact bos te beschermen, gedegradeerd bos te herstellen en beter te beheren en door de bosoppervlakte terug te doen toenemen, kan ongeveer 20% van het mitigatiepotentieel gehaald worden tegen 2030

Een vijfde van de inspanningen, dat is veel. Veel meer alleszins dan de aandacht en de middelen die tot nu toe naar bossen gaan.

De rol van bossen in de strijd tegen de klimaatverandering dreigt nog steeds door de regeringen van de wereld over het hoofd te worden gezien. Wetenschappers over de hele wereld hebben de laatste maanden meerdere malen aan de alarmbel getrokken. We moeten ontbossing een halt toe te roepen. Dat is "net zo dringend" als het bannen van fosiele brandstoffen. 

Veel meer nog dan de andere – ook broodnodige – oplossingen zoals hernieuwbare energie, andere materialen, een ander voedselsysteem,...brengen natuurlijke klimaatsoplossingen zoals bossen, naast het verminderen van broeikasgassen in de atmosfeer, een hele hoop andere voordelen met zich mee. Bossen zijn essentieel om ons meer weerbaar te maken tegen de gevolgen van klimaatverandering die nu al optreden

Bos bufferen temperatuurswisselingen en droogte en houden meer water vast in de omgeving. Ze verzachten de impact van extreme neerslag en daarmee gepaard gaande erosie en overstromingen, waardoor ze ook bijdragen tot voedselzekereheid.  

Bovendien draagt het behoud, beheer en herstel van bossen in zeer belangrijke mate bij tot de bescherming en het herstel van de biodiversiteit – dat andere, heel grote wereldwijde probleem.

De voorbije 200 jaar heeft meer dan de helft van alle natuurlijke vegetatie op aarde plaats moeten maken voor menselijke activiteiten. Dat, in combinatie met vervuiling en overmatig gebruik van natuurlijke hulpbronnen in de nog bestaande ecosystemen, heeft geleid tot een enorme degradatie van biodiversiteit. Tussen 1970 en 2014 zijn de populaties van gewervelde dieren met 60% gekrompen. De toestand is kritiek. Net zoals bij klimaatsverandering moeten we heel snel de andere richting uit. 

Alle ontwikkelingsdoelstellingen zijn belangrijk, maar een goede status van de biosfeer - het gedeelte van de aarde waar leven mogelijk is - is de basis voor ons welzijn. Wanneer ecosystemen degraderen, stoten ze meer broeikasgassen uit en versterken ze de klimaatsverandering. Die verzwakt op haar beurt de status van die ecosystemen, waardoor we in een neerwaartse spiraal terechtkomen.  

Bossen zijn ook een belangrijke bron van inkomsten en voedsel, en spelen een onderschatte rol in onze gezondheid. 1.6 miljard mensen zijn voor hun levensonderhoud rechtstreeks afhankelijk van bossen. 

En last but not least is er nog de finaciering: bos als klimaatsoplossing is betaalbaar. Zoals eerder gezegd kunnen meer en betere bossen instaan voor 20% van de inspanningen die nodig zijn om…. Wel, het kostplaatje dat daaraan vasthang is minder duur dan de averij die we zouden oplopen indien we niets zouden doen. Kosteneffectief heet dat dan.

Hoewel het bos een steeds prominentere plaats opeist op klimaatconferenties, gaan er nog veel te weinig aandacht en middelen naartoe om dit enorme potentieel te kunnen verwezenlijken: sinds 2010 gaat amper drie procent van de mitigatiefinanciering naar het tegengaan van ontbossing.  

Maar er is ook goed nieuws. Zo’n drie jaar na het ondertekenen van het klimaatakkoord van Parijs en een handvol hittegolven, periodes van extreme droogte, orkanen, bosbranden, migratiegolven en alarmerende klimaatrapporten later, lijkt 2018 een kantelpunt te worden.

Het is erg, maar niet hopeloos. Een wel zeer hoge staat van urgentie, maar geen doemdenkerij. Als we slimme, integrale en rechtvaardige keuzes maken, kunnen we het klimaattij keren. Dat geloof in eigen kunnen zit hem deels in het vermogen de natuur de ruimte te geven om klimaatverandering tegen te gaan. Dat lijkt paradoxaal, maar is vooral hoopgevend. Wat is er namelijk hoopvoller dan de gedachte dat geen enkele technologie is opgewassen tegen de ‘technologie van de natuur’ die gedurende miljoenen jaren is gefinetuned om het leven op aarde in stand te houden?

 

 

 

« Terug