Het syndroom van het lege bos

wolaapjes_biodiversiteit4.pngwoensdag 03 oktober 2018

Wat is een bos? Volgens het Agentschap van Natuur en Bos wordt een groep bomen als bos gedefinieerd door de aanwezigheid van bomen of struiken enerzijds, en de aanwezigheid van boseigen fauna en flora anderzijds. Conclusie: het is de combinatie van fauna, flora en bomen die een bos tot een bos maakt. En dat is niet alleen zo in Vlaanderen, maar ook in de tropen.

Al in 1992 publiceerde de onderzoeker Kent Redford een artikel (The empty forest, BioScience 1992) waarin hij waarschuwde over een nefast fenomeen dat merkbaar was in de tropen. Het fenomeen kreeg de sinistere naam: het syndroom van het lege bos.

Tapirs, pekari´s, gordeldieren en wolaapjes

De invloed van menselijke activiteiten zorgt niet alleen voor bomenverlies maar ook voor het verlies van fauna. Door allerhande menselijke activiteiten zoals o.a. het intensief bosgebruik en illegale jacht, worden bosfragmenten steeds meer fauna-arm. Dit is vooral te merken bij de populaties van grote dieren.

BOS+ werkt al een aantal jaar rond deze problematiek in de Amazoneregio. In Ecuador, Bolivia en Peru is carne de monte, bushmeat of bosvlees het resultaat van illegale jacht en zorgt het voor het verlies van emblematische soorten zoals tapirs, pekari´s, gordeldieren en, welliswaar in mindere mate, wolaapjes.

Minder fauna, minder flora en omgekeerd

Het gebrek aan fauna heeft ook gevolgen op lange termijn voor de functionering en regeneratie van bomen. Grote dieren zorgen voor de verspreiding van zaden en helpen zo mee om zeldzame soorten te verspreiden. Gezonde en diverse bossen zijn het prachtige resultaat.

In Ecuador werkt BOS+ in het Yasuni-reservaat samen met de inheemse Waorani-gemeenschap om alternatieven te bieden voor de illegale jacht. De Waorani-jagers verkochten vroeger bosvlees op de lokale markten. Zo werd er jaarlijks in Ecuador zo’n 14.000 kilogram bosvlees op de illegale markt gebracht (WCS, 2007). De strijd die de staat en NGO’s tegen deze illegale handel voerden, was traditioneel gefocust op het versterken van controlemaatregelen, zoals bijvoorbeeld politie-en legertrainingen om inbeslagnames in steden, wegen en luchthavens uit te voeren.

Chocolate for Conservation-project

Deze aanpak gaf wel resultaten maar was onvoldoende om de handel op lange termijn te verminderen. Met het Chocolate for Conservation-project van BOS+ benaderen we de problematiek echter op een heel andere manier. Economische alternatieven en andere activiteiten moeten de illegale handel van carne de monte of bosvlees in het Yasuni-biosfeerreservaat drastisch verminderen. En dat bleek zeer succesvol te zijn. 

De positieve resultaten werden bereikt dankzij de gecoördineerde actie met de Vereniging van Waorani Vrouwen van de Ecuadoraanse Amazone (AMWAE), het ministerie van Milieu en andere entiteiten. De belangrijkste strategie was om rechtstreeks samen te werken met lokale inheemse gemeenschappen.

We zochten samen met de lokale gemeenschappen naar duurzame economische alternatieven voor de Waorani-vrouwen zoals agroforestry (boslandbouw) en de productie van chocolade. Deze activiteiten zorgen voor extra inkomen en minder afhankelijkheid van illegale activiteiten.

« Terug