Tweehonderd Torhoutse beuken

Vilda_104722_Gekapte_populieren_Yves_Adams_A6_41151.jpgwoensdag 05 september 2018 19:08

(Opinie De Standaard, 6/9/18, Bert De Somviele, directeur BOS+)

Sommige schrijffouten hebben blijkbaar een iets grotere impact dan andere. Zo gingen deze week 200 kerngezonde beuken tegen de vlakte op de toegangsweg naar Torhout. Volgens de woordvoerder van het Agentschap Wegen en Verkeer (AWV), de Vlaamse administratie die deze weg en zijn bermen beheert, was dit te wijten aan een medewerker die het in een mailbericht aan een aannemer per abuis over ‘rooien’ in plaats van ‘snoeien’ had gehad…

Met respect voor de moeilijke taak van woordvoerders, maar sta me toe om deze uitleg bij de “totale onzin” in te delen.  

Het is onzin, eerst en vooral omdat het niet juist en bovendien niet erg netjes is dat AWV de nutteloze dood van deze 200 beuken toeschrijft aan de onoplettendheid van één van haar medewerkers. Van een overheidsinstantie zoals Wegen en Verkeer die duizenden kilometers gewestweg en vele honderden hectare groenstroken in beheer heeft, mogen we verwachten dat er officiële procedures bestaan en toegepast worden om de werken die ze uitbesteedt te omschrijven en toe te kennen. En dat een aannemer dus niet op basis van een ondoordacht e-mailbericht op een blauwe maandag zo maar eventjes de kettingzaag in 200 bomen kan zetten.

Het is ook onzin omdat de kapping in Torhout geen alleenstaand geval is, maar het zoveelste incident in een stilaan lange en ronduit beschamende reeks van erg fout bomenbeheer door Wegen en Verkeer. Alleen al dit jaar haalde AWV de pers door veel te grootschalige kappingen van talloze kilometers snelwegbermen “in het kader van achterstallig beheer”, door illegale ontbossingen op de parkings van autosnelwegen “ter bestrijding van de transmigranten” en door een kapping midden in het broedseizoen van een bos langs het klaverblad E17-E403. 

Het is ten slotte onzin omdat er bij dit alles weinig tot geen voortschrijdend inzicht blijkt. De vele reacties over de al te massale bomenkap van bezorgde en stilaan erg boze burgers, de parlementaire vragen van politici, de aandacht die de pers aan de kappingen van AWV besteedt, de vaststellingen van de Vlaamse Natuurinspectie die AWV er al herhaaldelijk op gewezen heeft dat het om inbreuken op de natuurwetgeving gaat, … ze leiden in het beste geval tot “welgemeende excuses”, maar duidelijk niet tot een meer verantwoorde attitude tegenover de vele bomen die Wegen en Verkeer beheert.

Een kostelijk schrijffoutje

Als u of ik een boom in het openbaar domein beschadigen, dan zullen rechtbanken en verzekeringsmaatschappijen vaak de “formule voor boomwaardebepaling” van de Vereniging voor Openbaar Groen hanteren om de schade te bepalen en op u te verhalen. De formule gaat uit van diameter, boomsoort, vitaliteit van de boom, type van aanplanting en omgeving. Het is een interessante denkoefening om deze formule even op de 200 gedode Torhoutse beuken los te laten. Zéér voorzichtig gerekend komen we uit op een kostprijs van maar liefst 140.000 € die men u of mij zou aanrekenen voor deze vernieling. Als we bovendien de catalogi van de boomkwekers erop naslaan om te bekijken wat het zou kosten om de gedode bomen te vervangen door bomen van dezelfde dimensie, dan mogen we een budget vrijmaken van 310.000 € tot 600.000 €. AWV zal zichzelf allicht geen boete opleggen, maar ik ben toch benieuwd welke compensatie zij gaan voorstellen voor deze “schrijffout”.

Wegen en Verkeer de weg kwijt?

Met BOS+ hebben wij AWV heel lang het voordeel van de twijfel gegund. Haar kerntaak is in de eerste plaats het goed beheer van onze gewestwegen. Verkeersveiligheid voor weggebruiker én -beheerder is daarbij de absolute prioriteit, en dan zijn aspecten als bijvoorbeeld maximale zichtbaarheid en het vermijden van elk risico op vallende takken belangrijke aandachtspunten. Langsheen drukke autosnelwegen gelden principes als de “vergevingsgezinde weg”, waarbij grote obstakels in de onmiddellijke nabijheid van het voorbijrazende verkeer maar beter maximaal vermeden worden. En dus moeten bomen soms wijken of door hakhoutbeheer dun gehouden worden.

Maar die overwegingen gelden slechts voor een klein deel van de totale oppervlakte van onze wegbermen. Op meer dan 90% van de Vlaamse wegen en op een flink deel van de gewestwegen die AWV beheert, is er wel degelijk ruimte voor bomen. Ze zijn er goed voor onze bedreigde biodiversiteit, ze filteren fijn stof of ze leveren simpelweg een bijdrage aan de schoonheid van ons landschap. Meer nog, vaak zorgen bomenrijen langs die wegen door hun geleidend en verkeersremmend effect ook voor een verbetering van de verkeersveiligheid, zo blijkt uit onderzoek.

Het recente bomenbeheer van AWV kan je met de beste wil van de wereld niet meer kaderen binnen een duidelijke en duurzame visie op de groenzones die het beheert. Integendeel: de vele incidenten van de jongste maanden wijzen op een jammerlijk gebrek aan totaalvisie, op een cultuur van ondoordachte beslissingen en op een nonchalance bij de uitvoering van werken die er – excusez le mot – met de veel te botte bijl doorgaat.

Binnen AWV zijn er ongetwijfeld mensen met goede intenties én veel expertise die echt wel werk willen maken van een degelijk en duurzaam bomen- en groenbeheer. Van buitenaf bekeken rijst het vermoeden dat ze zich echter op een heel klein en eenzaam (groen) eilandje binnen een grijze, betonnen oceaan bevinden. Zij, maar vooral het bos- en boomarme Vlaanderen, verdienen beter.

Tweehonderd Torhoutse beuken zijn deze week een zinloze dood gestorven. Ze staan symbool voor een Vlaamse overheid die al vele jaren bijzonder achteloos omspringt met de schaarse natuur die ons nog rest.

Met holle excuses kunnen we echt niet langer genoegen nemen. Het is tijd voor een bos- en bomenbeleid. Het is tijd voor een ruimtelijke ordening.

« Terug