Vergelijking tussen geasfalteerde parking en naaldbos schiet bij BOS+ in het verkeerde keelgat

Vilda_56446_Dennenbos_in_de_Kempen_Yves_Adams_800_px_41126.jpgdonderdag 12 juli 2018 14:53

Wanneer men bossen vergelijkt met geasfalteerde parkings, dan maakt BOS+ zich grote zorgen. Een vergelijking die niet alleen nare herinneringen oproept aan een ander recent bos/parking-dossier; we stellen ons ook vragen bij de verenging van de vele functies die bossen vervullen.

“Naaldbossen moeten wijken voor ons kraantjeswater”, kopt de Standaard op 11/07. In het artikel merken Bioloog Jan Staes (UAntwerpen) en Frederik Naedts (Natuurpunt) op “dat door klimaatverandering het risico op droge en warme zomers alleen maar groeit.” Om waterschaarste te voorkomen, onderzoeken ze of naaldbossen kunnen worden omgevormd tot heidelandschappen en loofbos.

Op zich niets verkeerds aan, zou je denken. BOS+ staat helemaal niet weigerachtig tegenover het omvormen van naaldbossen naar meer natuurgetrouwe bostypes. Enige voorwaarde is wel dat dit gebeurt op basis van een doordachte visie en laat dat nu net niet helemaal het geval zijn. De argumentatie klinkt als volgt:

‘[…] zo’n naaldbos is vergelijkbaar met een geasfalteerde parking. Druppels blijven aan de naalden hangen en neerslag die toch op de grond valt, verdampt op een laag dorre naalden. Weinig water infiltreert de bodem. En dat is zonde’, vindt de Jan Staes. (De Standaard 11/07)

Wanneer men bossen vergelijkt met geasfalteerde parkings, dan maakt BOS+ zich grote zorgen. Een onvoorzichtige vergelijking die niet alleen nare herinneringen oproept aan een ander recent bos/parking-dossier; we stellen ons ook heel wat vragen bij de verenging van de vele functies die bossen vervullen naar slechts een parameter, nl. water.

Volgens BOS+ een schoolvoorbeeld van hoe je zeer eenzijdig naar een multifunctioneel gegeven als het bos gaat kijken en daar dan allerlei vreemde conclusies aan vastknoopt. Nogmaals: de omvorming van naaldbos naar loofbos is verdedigbaar, maar als het argument is dat een naaldbos vergelijkbaar is met een geasfalteerde parking, dan gaan we toch wel stevig uit de bocht, niet?

‘Daarom wil Staes samen met Natuurpunt, de provincie en watermaatschappij Pidpa 8,5 hectaren Kempens dennenbos omvormen tot loofbos en heide. ‘Een eiken- of berkenbos laat zeker in de winter meer water door dan een dennenbos. Bovendien behoort het tot onze inheemse natuur.’ Al is heide volgens de bioloog de beste optie. ‘Die heeft weinig loof, en ondiepe wortels die relatief weinig water opnemen.’ (De Standaard 11/07)

De onderzoekers willen naaldbossen dus niet alleen omvormen tot loofbos. Volgens hen is heide de beste optie. ‘Die heeft weinig loof, en ondiepe wortels die relatief weinig water opnemen.’  Wat BOS+ betreft, wordt ook hier een te korte bocht genomen. Er is in het verleden heel wat onderzoek gebeurd over de rol van loofbos versus naaldbos versus andere vegetaties, ook in Vlaanderen. Alvorens naaldbossen te kappen, lijkt het ons daarom zeer nuttig om deze bevindingen eens van naderbij te bekijken:

  • De waterbalans van bossen (loof en naaldbossen) wijkt van alle vegetaties het sterkst af van een geasfalteerd oppervlak. Door de geringere Leaf Area Index (LAI - totale bladoppervlakte) en vegetatiebedekking staat een heide op dit vlak zelfs wat dichter bij een verharde oppervlakte, want er komen zgn. naakte hydrofobe bodemplekken voor (m.a.w. verzegeling), er is minder evapotranspiratie en meer oppervlakkige runoff.
  • Bossen hebben de hoogste bodemporositeit onder de landbedekkingen.
  • Bossen hebben meer evapotranspiratie en dus minder grondwateraanvulling dan andere vegetaties, maar veel meer dan verzegelde bodems.
  • Naaldbomen hebben een hogere LAI in de winter en dus meer interceptie-evaporatie. Dit verschil is echter groot bij sparren maar niet zo belangrijk bij dennen die een relatief lage LAI hebben. Ook is de evaporatie in de winter niet zo groot als in de zomer zodat dit effect niet gigantisch is.
  • Naaldbomen zijn door de hogere LAI in de winter ook effectiever in het afvangen van fijn stof. Dit is goed voor de atmosferische kwaliteit maar minder goed voor de waterkwaliteit.
  • Grove den is een inheemse boomsoort die belangrijk is voor biodiversiteit. Omvorming van dennenbossen naar heide kan op sommige plaatsen verantwoord zijn, maar voor heel veel cruciale ecosysteemdiensten hebben we bos echt nodig. Ook de houtproducerende soorten zoals grove den, wanneer je bedenkt dat er wereldwijd een toenemende schaarste aan hout wordt voorspeld zijn we het aan onszelf (en onze zeer grote ecologische voetafdruk) om ook bij ons houtverbruik de korte keten na te streven, meer dan we vandaag doen.
  • Als we in Vlaanderen alle voormalige heidegronden zouden ontbossen, dan zou er nog weinig bos overblijven. Ook in het kader van onze strijd tegen de klimaatverandering zou dit allerminst een goede zaak zijn.

Tot slot stelt vandaag ook prof. Patrick Willems van KUL in De Morgen dat dit soort ingrepen geen echte bijdrage levert tot de Vlaamse waterhuishouding, tenzij men echt op een zeer massale manier bossen gaat kappen. "Het is een werkbaar plan, maar een druppel op een hete plaat. De boskap zou op zeer grote schaal moeten gebeuren om een verschil te maken in onze watervoorziening." Het is volgens Willems beter om asfalt en beton om te zetten in groen, én om bekkens te voorzien waar regenwater bij regen in kan stromen, om langzaamaan de bodem in te sijpelen (Artikel De Morgen 11/07/2018).

« Terug