Mysterieus gefladder in het bos: ode aan de nachtvlinder en zijn klasgenoten

Wapendrager_(c)Philippe_Vanmeerbeeck.jpgdinsdag 20 februari 2018

Biodiversiteit - Tijdens een avond- of nachtwandeling in het bos met een zaklamp in de hand kan je ze spotten. Maak kennis met de Draak, de Beukeneenstaart, de Essengouduil, Eekhoorn en de Wapendrager. Nachtvlinders die 's nachts in het bos rondfladderen.

Onze ongewervelde vrienden, de insecten, zijn onmisbare schakels in de natuur. Zonder hen maakt de mens geen schijn van kans. Maak kennis met een mysterieuze leerling van de insectenklas: de nachtvlinder.

Tijdens een avond- of nachtwandeling in het bos met een zaklamp in de hand kan je ze spotten. Je ziet ze met een beetje geduld plots vrolijk fladderen richting de lichtstraal van je zaklamp. Dat is toch vreemd niet? Er bestaan verschillende theorieën over dit fenomeen maar men is nog steeds niet helemaal zeker waarom nachtvlinders dit doen.  

Alleen al in België en Nederland leven zo'n 900 soortennachtvlinders. Sommige soorten zijn meesters in de camouflage, anderen zijn net heel opvallend. In tegenstelling tot de dagvlinders kan je het hele jaar door nachtvlinders spotten. In de winter zijn er uiteraard minder soorten actief dan in de zomer. 

De Beukeneenstaart

Over hun interactie met het bos is nog maar weinig geweten maar we weten wel dat een groot aantal soorten afhankelijk is van bossen. Bosbehoud is dus ook voor deze insectengroep van groot belang. Er zijn o.a. soorten die voora hun voeding afhankelijk zijn van slechts een plantensoort, zo is de beukeneenstaart bijvoorbeeld volledig afhankelijk van beuk. Deze soorten zijn zeer kwetsbaar aangezien hun verspreiding afhankelijk is van de aanwezigheid van hun waardplant.  

Trouwens, niet alleen de prachtige Beukeneenstaart leeft in het bos. Ook de ietwat onopvallende Draak, de donzige Eekhoorn, de elegante Essengouduil en de fiere Wapendrager fladderen ’s nacht rond in de bossen. En met hen, nog onnoemelijk veel anderen.

Naast bosbehoud speelt ook het bosbeheer een grote rol voor de nachtvlindergemeenschap. Bosreservaten waar de natuur zijn eigen gangetje gaat, beschikken over een grotere diversiteit en soortenrijkdom dan bosplantages voor houtproductie. De grootte van de nachtvlindergemeenschap blijft wel min of meer gelijk.  

Onmisbare schakels

Net zoals onze bossen, staan nachtvlinders, en met hen alle insecten, onder grote druk. In België heeft het Instituut voor Natuur-en Bosonderzoek een rode lijst opgesteld met bedreigde insectensoorten. Maar liefst 11% van de 687 gemonitorde insectensoorten in Vlaanderen is al uitgestorven. En wat dan met de andere 40.000 insecten in Vlaanderen? Daar zijn geen cijfers over te vinden, aldus Luc De Bruyn, expert aan de Universiteit Antwerpen en het INBO, in de weekendbijlage van De Standaard van 17 februari.

Een klein drama voor onze natuur. Insecten zijn namelijk onmisbare schakels in ons ecosysteem. Zonder deze kleine ongewervelden zou de mensheid slechts enkele maanden kunnen overleven, zegt Harvardentomoloog EO Wilson (DS 17/02). ‘Maar liefst 80 procent van de planten en van de landbouwgewassen wordt bestoven door insecten. Daarnaast zorgen miljoenen van deze beestjes dat via recyclage allerlei nutriënten terug in de voedselketen terechtkomen. En voor veel vogels, amfibieën of vleermuizen zijn insecten de enige voedselbron’, aldus Luc De Bruyn in DS van 17/02.

Klaprozen, korenbloemen en goudsbloemen

In Vlaanderen wordt het de insecten op verschillende vlakken heel moeilijk gemaakt. De verstedelijking voltrekt zich soms tot in de kleinste dorpen en maakt dat de leefgebieden van de insecten heel versnipperd en klein worden. Ons bos-en natuurareaal staat onder permanente druk en veel insectenpopulaties geraken geïsoleerd. Ook de gigantische hoeveelheden stikstof door meststof en verkeer vormen een groot probleem. Om nog maar te zwijgen van de nieuwe generatie insecticiden (neonicotinoïden), de klimaatopwarming en de komst van exotische soorten.

Wat dan te doen om onze prachtige Beukeneenstaart en zijn klasgenoten te beschermen? Groene corridors, meer en beter bos, ecologische alternatieven voor pesticiden, geen exotische planten, het gras wat wilder laten begroeien en inheemse bloemen zaaien zoals de klaprozen, korenbloemen en goudsbloemen, zijn maar enkele van de oplossingen om de neergang te stoppen.  (Als de insecten sterven - DS 17/02)

De Beukeneenstaart

De Wapendrager

De Draak

De Eekhoorn

De Essengouduil

« Terug