Na de pontificale zegen, het vagevuur van de Peruaanse regering: wegennet breekt stuk Amazonewoud open

36706108686_38a17cb14a_o.jpgzondag 11 februari 2018 10:40

Paus Franciscus was in Peru en bezocht er de tropenregio Madre De Dios, waar ook BOS+ actief is. De milieuvriendelijke milieuboodschappen van de paus waren nog niet uitgesproken of de overheid keurde een omstreden wet goed die een goot deel van het Peruaanse regenwoud openbreekt.

In januari bezocht paus Franciscus als eerste paus in 30 jaar Peru en hij bezocht er zowaar de tropenregio Madre De Dios, waar ook BOS+ actief is. Voor het regenwoud en zijn bewoners werd het een reis van de hemel naar de hel: de milieuvriendelijke milieuboodschappen van de paus waren nog niet uitgesproken of de overheid keurde een omstreden wet goed die een groot deel van het Peruaanse regenwoud openbreekt.

Alvorens paus Franciscus in de hoofdstad Lima meer dan een miljoen mensen op de been bracht, bezocht hij het binnenland, onder andere de amazoneregio Madre de Dios. Hier is ook BOS+ actief. De keuze voor de regio van Madre de Dios was niet toevallig. Illegale mijnbouw, ontbossing door illegale houtkap en onduurzame landbouw, en vervuiling door olieontginning bedreigen er niet enkel de biodiversiteit van het woud, maar ook de cultuur en levenskwaliteit van de inheemse gemeenschappen die er wonen.

Wijsheid, kennis en respect

Tijdens een bijeenkomst in de regiohoofdstad Puerto Maldonado, met aanwezigheid van 3500 inheemsen uit Peru, Brazilië en Bolivia, legde de paus de nadruk op deze problemen, en het belang van de bescherming van het amazonewoud en de rijkdom die ze herbergt – zowel natuur als cultuur.

 “Wij die niet in deze gebieden wonen hebben jullie wijsheid en kennis nodig om hier binnen te kunnen komen, zonder de schat die deze regio herbergt te vernietigen”.

Met deze uitspraak toonde hij groot respect voor de inheemse gemeenschappen, hun levensstijl en hun grondgebied. De paus was niet allen bezorgd om de kwetsbaarheid van inheemse gemeenschappen in het algemeen. Hij verwees ook specifiek naar de ‘meest weerlozen’, met name de inheemse gemeenschappen die diep in het woud in vrijwillige afzondering leven na de desastreuze eerste contacten tijdens de kolonisering van Peru.

Ook vertegenwoordigers van inheemse organisaties zélf kregen een stem. Zij vroegen paus Franciscus om steun bij de verdediging van hun rechten en leefgebied tegen bedreigingen zoals ontbossing, vervuiling van de rivieren en mensenhandel. Geen overbodige vraag trouwens. In 2017 verloor Peru zo’n 143.425 hectare amazonewoud, of zo’n 200.000 voetbalvelden. Deze dramatische cijfers zijn voornamelijk het resultaat van illegale mijnbouw, productie van palmolie en veeteelt.

Een wereldwijde ecologische bekering

Zo werd de bijeenkomst een collectieve oproep naar de Peruaanse maatschappij, overheid en de wereld om de Amazone én haar inwoners te beschermen. Hoewel het aandeel afneemt – bij het bezoek van Johannes Paulus in 1988 was het nog 90%, nu nog ‘maar’ 75% - blijft het overgrote deel van de bevolking overwegend katholiek. De impact van wat de Paus zegt, is dan ook niet te onderschatten. Daarnaast draagt hij vaak een klimaat- en milieuvriendelijke boodschap uit. Een mooi voorbeeld hiervan was zijn milieuencycliek uit 2015 waarin hij pleit voor een wereldwijde ecologische bekering die het verval van onze aarde een halt moet toe roepen. 

Jammer genoeg gaf de Peruaanse overheid weinig gehoor aan de oproep. De paus was nog maar net vertrokken of er werd een omstreden wetsvoorstel goedgekeurd. Wet 30723 gaat namelijk lijnrecht in tegen wat de paus in de Madre de Dios regio fervent had verkondigd.

Een Amazonewegennet 

De nu al beruchte wet laat toe in de regio Ucayali wegen aan te leggen midden in het Amazonewoud,  in zeer kwetsbare gebieden op de grens met Brazilië. Het ontsluiten van tropisch bos staat niet alleen gelijk aan zeer nefaste gevolgen voor de biodiversiteit, het legt letterlijk de weg open voor versnelde ontbossing. In dit geval is er ook een zeer belangrijke bedreiging voor de inheemse gemeenschappen. Verschillende onder hen maken deel uit van de groep in vrijwillige afzondering, waar de paus naar verwezen had.

Ondanks bezwaren van het ministerie van cultuur, tegenstrijdigheden met internationale afspraken (niet in het minst met het akkoord van Parijs) en handelsakkoorden met de VS en Europa, is de wet er doorgekomen. Economische opportuniteiten dienden als voornaamste argument.

AIDESEP, een van de belangrijkste vertegenwoordigingsorganen van inheemse gemeenschappen, eiste onmiddellijk een intrekking van de wet. Deze zou de poort openen voor illegale houtkap en drugsproductie.

Weerbaarheid tegen bedreigingen

Ook BOS+ staat bijzonder kritisch tegenover de beslissing van de overheid en is een van de actoren die in de regio ijvert voor de bescherming van de inheemse gemeenschappen én de biodiversiteit op hun grondgebied. In Ucayali, in het natuurreservaat Imiría, versterkt BOS+ drie gemeenschappen in het duurzaam beheer van hun bos, ook met agroforestry, en een nadruk op waardeketens. Deze regio en zijn inheemse inwoners wordt nu ernstig bedreigd.

In Madre de Dios, de bestemming van de paus, ligt het Gemeenschapsreservaat Amarakaeri, dat wordt beheerd door de lokale gemeenschappen en de overheid. BOS+ draagt er bij tot de versterking van dit co-beheersmodel, o.a. via capaciteitsopbouw, het opzetten van controlemechanismen voor de bescherming van het reservaat, en agroforestrytoepassingen met banaan. Via meer toe-eigening van het beheer van hun grondgebied, organisatieversterking en verhoging van hun inkomen zullen de vijf gemeenschappen waar wordt mee samengewerkt op termijn meer weerbaar zijn tegen die bedreigingen van buitenaf.

« Terug