4 manieren waarop landbouw en bosbouw kan bijdragen aan de klimaatdoelstellingen

landbouw in de amazonemaandag 10 juli 2017 16:18

Door Nancy Harris, Richard Waite en Katie Fletcher
Bron: Global Forest Watch

Het ‘stappenplan naar decarbonisatie’ dat onlangs werd gepubliceerd in Science schetst de doelstellingen die we moeten tegen 2050 moeten bereiken om de koolstofuitstoot een halt toe te roepen en klimaatopwarming onder de 2 °C te houden. De auteurs beschrijven specifieke maatregelen en aanmoedigingen voor de energiesector en de transportsector. Maar voor het derde hoofdbestanddeel van het stappenplan, de landbouw- en bosbouwsector, worden relatief weinig concrete acties voorgesteld. Dit is tekenend voor de manier waarop deze sectoren in de mondiale klimaatdialoog gemakkelijk over het hoofd worden gekeken.

Het belang van de transitie van de landsector om de 2°C-doelstelling te kunnen bereiken kan niet overgewaardeerd worden. Vandaag staat de uitstoot van landbouw en landgebruik garant voor bijna een kwart van alle door de mens veroorzaakte emissies. Tegelijkertijd nemen de bossen een derde van de uitstoot van fossiele brandstoffen op die we jaarlijks uitstoten en zouden ze zelfs nog meer kunnen opnemen. Dat betekent dat de landsector zowel de koolstofuitstoot kan verminderen en koolstofuitstoot terug kan opnemen uit de atmosfeer in bossen en landschappen. Een dubbele winst dus.

Een vooruitgang in duurzaam landgebruik is er de laatste jaren spijtig genoeg niet geweest. Een voorbeeld: ondanks aanzienlijke investeringen de afgelopen tien jaar om tropische ontbossing, de grootste bron van land-gebaseerde koolstofemissies, te verminderen zijn de inspanningen bijna overal mislukt, behalve in Brazilië. De totale emissietrends door ontbossing zijn in de 21e eeuw frustrerend gelijk gebleven.


Bron: SEEG en GFW Climate

Als we echt onze koolstofuitstoot willen stopzetten tegen 2050, kunnen we de landsector niet achterlaten. Dit zijn vier concrete acties die we moeten ondernemen:

2017-2020: Stop landbouwuitbreiding op tropische veengronden

Veen is grond die in de loop der eeuwen grote hoeveelheden koolstof heeft opgeslagen. Daarnaast is het een populaire bodem voor oliepalmuitbreiding in Indonesië. Wanneer veengebieden worden gedraineerd om nieuwe grond vrij te maken wordt er koolstof uit de bodem vrijgegeven. Globaal staat de drainage van veengebieden voor 32% van de uitstoot van landbouwgebied ondanks het feit dat er slechts 1,1% van de totale gewassen op wordt geproduceerd.

Drainage maakt veengrond ook vatbaarder voor brand, wat kan leiden tot oncontroleerbare branden. Een manier om grote en onmiddellijke emissiereducties in de landsector te behalen, is de nieuwe en versterkte wetgeving van Indonesië te ondersteunen om zijn veengronden te behouden en herstellen.

2020-2030: Veranderen wat we eten

Naarmate inkomens over de hele wereld stijgen, veranderen mensen snel naar westerse diëten die rijk zijn aan calorieën, eiwitten en dierlijke voedingsmiddelen zoals vlees en zuivel. Dit heeft grote consequenties voor de verandering van het landgebruik, aangezien vlees- en zuivelproductie meer grond nodig heeft dan plantaardige eiwitten zoals bonen en linzen.
Vooral rundvlees vereist meer land en genereert meer koolstofuitstoot per eenheid eiwit dan elk ander gewoonlijk geconsumeerd voedsel. Het verminderen van het rundvleesverbruik tussen rijkere bevolkingen is essentieel voor het bereiken van klimaatdoelstellingen. De Food and Agriculture Organization beweert dat de wereldwijde vraag naar rundvlees tussen 2006 en 2050 met maar liefst 95% zal toenemen.

Met alleen de consumptie van rundvlees te verminderen komen we al een heel eind. Het halveren van onze vlees- en zuivelconsumptie kan onze voedselvoetafdruk bijna halveren. Als de hele bevolking geen rundvlees meer zou eten dan zou er 300 miljoen hectare grond kunnen worden vrijgemaakt - een gebied dat bijna half zo groot is als India - en de landbouwdruk op bossen sterk doen afnemen.

Verschuivingen in ons dieet samen met het verminderen van voedselverlies en voedselafval, en duurzame intensivering van de veeteelt- en gewasproductie kan samen de uitstoot van landbouw in lijn brengen met de 2°C-doelstelling.

2030-2040: Creëer een koolstof neutrale houtindustrie

Na 2030 vraagt het stappenplan naar decarbonisatie de bouwindustrie om emissievrij beton en staal te gebruiken of om die materialen te vervangen door grondstoffen met geen of een negatieve koolstofuitstoot zoals hout.

Hout kan een lagere koolstofuitstoot hebben dan beton of staal en het kan grotere gebouwen ondersteunen waardoor de druk op land in de vorm van stedelijke uitbreiding wordt verminderd. De klimaatvoordelen van hout gaan echter verloren als het hout afkomstig is van land dat niet opnieuw evenveel of meer koolstof zal absorberen tegen 2050 als er vrijgekomen is tijdens het oogsten en verwerken van het hout.

Sommige duurzaam beheerde bossen zijn al koolstofneutraal of koolstofnegatief, maar dat is niet overal het geval. Wereldwijd veroorzaakt overexploitatie van hout een koolstofuitstoot op korte termijn evenals een daling van de koolstofopname op lange termijn. Dit moet binnen de perken blijven om de 2°C-doelstelling te kunnen halen. Om de koolstofuitstoot tot nul terug te dringen tegen het midden van de eeuw moeten biomassaproducten uit bossen verplicht een koolstofneutraal certificaat hebben.

2040-2050: Oogsten van de voordelen van bos- en landschapsherstel

De wereld zal meer grond nodig hebben om voedsel, brandstof en andere landbouwproducten te produceren. Grond die louter dient voor koolstofopname zal waarschijnlijk beperkt zijn. Dat heeft belangrijke sociale, ecologische en economische implicaties die positief of negatief kunnen zijn.

Er is een opportuniteit om economische en sociale voordelen én klimaatactie te combineren. Zo kan een deel van de spanning tussen groei en duurzaamheid worden verlicht.

Elke strategie voor landherstel, zoals het aanvullen van koolstof in landbouwgrond of het verhogen van koolstofopslag in bomen, neemt tijd in beslag en moet nu beginnen.

De aandacht juist richten

Het afgelopen decennium hebben we positieve tekenen gezien dat de wereld op weg is naar een snelle transformatie in de energiesector, maar dit is nog niet zichtbaar in de landsector. Weinig klimaatpolitici hebben voldoende aandacht besteed aan de specifieke aspecten van de uitdagingen van landgebruik die voor ons liggen. De politiek heeft tot dusverre gefaald om de landhervormingen die nodig zijn voor klimaatactie te verwezenlijken. Deze voorbeelden alleen brengen ons in 2050 niet aan nuluitstoot van koolstof, maar als we de het stappenplan voor decarbonisatie willen volgen, moet land expliciet worden beschouwd als cruciaal voor het milderen van klimaatverandering.

« Terug