Twee vormen van agroforestry in Oeganda

zaterdag 10 juni 2017

Voor boeren in het Zuiden is agroforestry een slimme methode voor de toekomst, met winst voor het leefmilieu, het klimaat en de portemonnee.

In Vlaanderen krijgen pioniers dit jaar opnieuw de kans om subsidies te krijgen voor boslandbouw of agroforestry. Landbouwers kunnen tot 80 procent van de kosten van de aanplant van de bomen recupereren.

Ondanks deze stevige financiële duw in de rug, en de voordelen van agroforestry zoals ze in de wetenschappelijke literatuur worden beschreven, gaan Vlaamse boeren niet massaal overstag. Tot dusver hebben amper 30 landbouwers zich aan agroforestry gewaagd, terwijl het bij beleidsmakers en onderzoekers almaar vaker naar voor wordt geschoven als één van de antwoorden op de uitdagingen in de landbouwsector.

Ook voor boeren in het Zuiden is agroforestry een “slimme” methode voor de toekomst, met winst voor het leefmilieu, het klimaat en de portemonnee. In Oeganda promoot BOS+ agroforestry om de vicieuze cirkel van armoede en landdegradatie te doorbreken.

Bomen om van te leven

In Kyamasongi, een dorpje in het district Kabarole (West-Oeganda), wonen een negentigtal gezinnen. De meeste mensen leven er van wat hun land hen biedt. Ze hebben een gemengde boerderij met tropische gewassen (zoals banaan, maniok, soja, bonen, aardnoot) en pluim- en grootvee (koeien, geiten, schapen en varkens).

Er liggen heel wat kratermeren verspreid in het district waar commercieel wordt gevist. Daarnaast wordt viskweek in vijvers steeds populairder, onder andere voor de kweek van tilapia.

De lokale bevolking gebruikt brandhout om hun dagelijks potje te koken. Deze brandstof groeit echter minder snel aan dan ze momenteel wordt gebruikt. De wil is er om de bomen en bossen te herstellen die voor het brandhout zorgen. Maar dan moet er met verschillende zaken rekening gehouden worden.

Een eerste interessante manier om aan agroforestry te doen, is door de aanleg van houtkanten en hagen op de gronden van de lokale boeren. Door een ruim aanbod van geschikte boom- en struiksoorten voorradig te hebben als plantgoed, kan elke boer naar eigen wensen de juiste soorten planten, afhankelijk van de standplaats, de bodem en het klimaat.

Kyamasongi - © Google Maps

Bomen die overleven

In Kyamasongi en de naburige dorpen zijn al enkele pogingen ondernomen om bomen aan te planten, jammer genoeg meestal niet met de juiste aanpak. Vaak werd het plantgoed uitgedeeld in de gemeenschappen, zonder de broodnodige nazorg, waardoor de kleine boompjes niet overleefden.

BOS+ wil de lokale wil en ervaring nu nog beter inzetten, bijvoorbeeld door het eigenaarschap en de verantwoordelijkheid van de boeren en de bosbeheerders te bevorderen. BOS+ werkt met een incentive voor de boomverzorgers, die gebaseerd is op de overleving van de jonge bomen. De goede zorgen van de eigenaar of eigenares worden zo beloond.

De vicieuze cirkel van armoede en landdegradatie doorbreken

De Mpanga-rivier kronkelt door het landschap van het Kabarole-district. Door landdruk en onaangepaste praktijken eroderen de oevers van deze belangrijke waterader. Het Mpanga-bekken is van onschatbare waarde voor de regio, op ecologisch en socio-economisch vlak.

Op termijn willen we 10.000 bomen aanplanten én laten floreren volgens een duurzaam model. 

De landbouwers hebben eenvoudigweg niet de middelen om een stuk land te reserveren voor louter ecologische doeleinden. Daarom wil BOS+ samen met deze landbouwers investeren in de opkweek en de aanplanting van bomen ter bescherming van de rivieroevers, en het onderhoud ervan. Dit is de tweede manier waarop agroforestry nuttig kan worden ingezet voor mens en milieu.

Erosie van de Mpanga-rivier © Felix Basiime

Meer dan 10.000 bomen

Om deze ambities te realiseren, wil BOS+ een plaatselijke kwekerij in het Kabarole-district beter laten renderen. De kwekerij is goed voor 30.000 bomen. We zullen er een twintigtal soorten streekeigen bomen en struiken opkweken, die tal van producten en diensten leveren: waardevol hout, brandhout, bodemfixatie, bodemvruchtbaarheid, fruit, windkering.

Op termijn willen we 10.000 bomen aanplanten én laten floreren volgens een duurzaam model. Kyamasongi  is een testcase, deze pilootervaring volgen we goed op en we willen dezelfde aanpak later ook in andere gemeenschappen toepassen.

De grote verbruikers van het water van de Mpanga rivier, zoals bijvoorbeeld de hydro-elektrische centrale, zullen in de toekomst een waterfonds financieren om de landbouwers te vergoeden voor hun zorg voor de bomen. Het zijn immers de boeren die voor voldoende zuiver water zorgen. 

Steun onze Afrikaanse werking

Bomen planten © Protos

Meer weten:

Aanverwante artikels:

« Terug