De Udeskole beweging: een balans vinden in buiteneducatie

donderdag 13 april 2017

Stel je een klaslokaal voor waar de leerlingen hun ogen opslaan van hun handboeken en leerkrachten hen uitnodigen voor doe- en ervaringsactiviteiten.

Auteurs: Mads Bølling, Karen Barfod, Peter Bentsen van The New Nature Movement
Bron: Children & Nature Network

Studenten meten en berekenen het volume van bomen in de wiskundeles, ze schrijven gedichten in en over de natuur of bezoeken historisch belangrijke plaatsen of gebouwen. Elk van deze activiteien voegt actief iets toe aan het leerproces van de leerlingen én ze vinden buiten plaats, in de lokale en natuurlijke omgeving van de school. Dit is udeskole. De letterlijke vertaling: buitenschool. 

Udeskole is een Scandinavisch concept. In Noorwegen wordt het beschreven door Jordet. In Zweedse context door Dahlgren en Szczepanski, en in Deense context door Mygind, Bentsen en anderen. Udeskole richt zich op kinderen tussen 7 en 16 jaar en bestaat uit verplichte educatieve activiteiten buiten de schoolomgeving en op een regelmatige basis, bijvoorbeeld een dag per week of om de twee weken.

Er is een groeiende interesse voor udeskole als een van de manieren om kinderen opnieuw in verbinding te stellen met de naburige natuur in de lokale en natuurlijke omgeving rond de school. In Denemarken ondersteunen pollitici deze praktijk en wetenschappers onderzoeken de mogelijkheden ervan. Hoe komt het dat het in Denemarken ingeburgerd is?

De filosofische aanpak is gelijkaardig aan de Engelse Forest School, maar de Deense udeskole in meer ingebed in het nationale educatieve systeem, terwijl Forest Schools vooral een externe schooldienst zijn. In 2014 had al 18,4% van de scholen in Denemarken een deel van het vakgerelateerd onderwijs op regelmatige basis verplaatst naar plekken buiten het klaslokaal (Barfod, Ejbye-Ernst, Mygind, & Bentsen, 2016). Terwijl de groei en steun voor de praktijk ongelofelijk is, steeg ook de aandacht van onderzoekers, instituties en politici, wat leidde tot inspanningen om udeskole te formaliseren. Er wordt geargumenteerd voor een evenwichtige ontwikkeling van udeskole tussen autonome bottom-up groei en geformaliseerde methodes. 

Er zijn vier factoren die de ontwikkeling van udeskole in Denemarken ondersteunen:

1. De udeskole grassroots beweging
Dankzij professionele autonomie werd udeskole door het initiatief van leerkrachten in scholen in heel Denemarken binnengebracht, gesteund door lokale natuurgidsen. Informeel is het een bottom-up grassroots beweging met een hoge openheid en een grote wil onder leerkrachten en natuureducatoren om hun ideeën en resultaten met elkaar te delen. Sinds 1999 biedt de website skoven-i-skolen.dk (verbonden met het LEAF project), gesticht door zowel ngo's als publieke middelen, gratis “ready to use” educatief materiaal, gebaseerd op het materiaal dat leerkrachten en natuureducatoren insturen, en populaire artikels door onderzoekers. Praktijknetwerken zoals UdeskoleNet hebben een forum geboden voor dit gedeelde belang.

2. Geformaliseerde leerkrachteneducatie in udeskole 
In het begin ontwikkelde udeskole zich helemaal van onderuit, maar recent hebben universiteiten en privé-organisaties de formalisering ervan versterkt. Verschillende educatieve programma's bieden nu opleidingen in udeskole pedagogie, controle en coördinatie. Op die manier verandert udeskole in iets dat in het brede schoolsysteem wordt ingebed.

3. Een recente onderwijshervorming
In augustus 2014 ging een onderwijshervorming van start in de Deense schoolen, die onder meer beweging, fysieke activiteit en educatie buiten het klaslokaal aanmoedigt, zonder udeskole expliciet te vernoemen. Hieropvolgend beslisten het ministerie voor onderwijs en het ministerie voor leefmilieu om de ontwikkeling van udeskole te ondersteunen met ca. 1,6 miljoen euro voor een nationaal project met de naam “Development of Udeskole”.

4. Een versterkte onderzoeksgemeenschap
In het begin van de 21ste eeuw begonnen masterstudenten en individuele onderzoekers aandacht te hebben voor udeskole, die aandacht is de laatste jaren sterk gegroeid. De nood aan studies over de effecten van udeskole werd hoger en in 2013 werd het TEACHOUT project gelanceerd met het oog op een systematische en gestructureerde evaluatie van udeskole (Nielsen et al., 2016).

Kan ons land het goede voorbeeld van Denemarken volgen?
De Boom In biedt alvast kant-en-klare educatieve materialen voor leerkrachten in het basisonderwijs. De Boom In is een initiatief van BOS+ en GoodPlanet met de steun van TetraPak.

Met ons Green Learning Environments ERASMUS+ project brengen we de udeskole filosofie in de praktijk door een toolbox te ontwikkelen voor informeel leren in en met de natuur voor kinderen met mentale beperkingen en/of leerstoornissen.

« Terug

Archief > 2017 > april