Gender en bos in het Amazonewoud

woensdag 22 februari 2017

Culturele, historisch en institutionele patronen hebben geleid tot heel diverse genderrelaties in de Amazone, die bovendien in beweging zijn. 420 verschillende Amazonegemeenschappen, met een bevolking van meer dan 1 miljoen, spreken 86 talen en maar liefst 650 verschillende dialecten.

Culturele waarden en praktijken evolueren snel in de Amazoneregio, waaronder bepaalde genderverhoudingen. Toch zijn een paar vaak terugkerende kenmerken:

  • Een sterke identiteit binnen in de gemeenschap ontmoedigt het aandachtig zijn voor genderongelijkheid dat de eenheid van de gemeenschap onderuit haalt.
  • Patriarchale culturele waarden in sommige groepen zorgen ervoor dat mannen de familie en de gemeenschap vertegenwoordigen in de publieke arena, waardoor vrouwen geen onafhankelijke en autonome eigendomsrechten en vertegenwoordiging hebben als het gaat om bosbeheer.
  • De arbeidsverdeling met betrekking tot gender gebeurt vaak op verschillende plekken en in verschillende domeinen. Bijvoorbeeld: vrouwen kunnen actief zijn in de gemeenschapstuinen en houden zich bezig met vee, agroforestry en niet-houtige bosproducten, terwijl mannen vooral actief zijn in jacht, landbouwvelden klaarmaken en houtkap voor de commerciële markt. In niet-inheemse gemeenschappen is de ‘arena’ voor vrouwen vaak beperkter en domineren mannen ook de landbouw.
  • Het productieve werk van vrouwen is vaak niet zichtbaar voor buitenstaanders en voor de commerciële markt, maar vaak gelinkt met het huis, de familie en het dagelijkse levensonderhoud.
  • Fysieke isolatie van veel gemeenschappen die in het bos leven maakt collectieve actie voor vrouwen moeilijker en beperkt hun toegang tot sociale diensten en andere burgerrechten.
  • Programma’s die het gemeenschapsbeheer van bossen ondersteunen hebben de genderdynamiek beïnvloed, door te focussen op een kleine groep van mannelijke houtbeheerders en zonder een brede visie op bosbeheer (onder meer met aandacht voor niet-houtige bosproducten). Daardoor is de genderongelijkheid versterkt.
  • De laatste drie decennia hebben vrouwen in de Amazone vele manieren gevonden om zich te organiseren en daarmee hun gemeenschap te helpen in hun strijd voor land en hulpbronnen.

Deze graduele collectieve mobilisatie van vrouwen in de Amazoneregio is opvallend. Niet alleen vertegenwoordigen ze de helft van de Amazonebevolking, door hun kennis, werk en toewijding zijn ze bovendien essentieel voor een duurzame toekomst.

Een voorbeeld: de Waorani-vrouwen in Ecuador

Voor organisaties die in de regio werken, zoals BOS+, is het cruciaal om enerzijds dit soort initiatieven actief te ondersteunen en anderzijds om een brede visie te hebben op bosbeheer, waarin niet alleen houtproductie een plaats heeft, maar ook de traditioneel meer vrouwelijke activiteiten als agroforestry en de productie van niet-houtige bosproducten.

Meer weten:

« Terug