Riolering kost Vlamingen komende jaren 1.85 miljard

vrijdag 20 januari 2017 13:47

Door de slechte ruimtelijke ordening staat België bekend om zijn immense lintbebouwing. De rioleringen zijn daardoor een stuk duurder, wat er op zijn beurt voor zorgt dat de komende jaren tot 1,85 miljard euro zal moeten geïnvesteerd worden. 

Het gevolg van lintbebouwing

Lintbebouwing zorgt al even voor problemen op vlak van riolering. Het was dan wel vrij primitief, maar vroeger lieten mensen die langs de steenweg woonden hun water gewoon weglopen in de greppel. Regenwater en afvalwater werden in de dichtstbijzijnde waterloop geloosd, met alle problemen van dien. Het oppervlaktewater raakte zo sterk vervuild en bij hevige regen stroomde er allerlei vuil terug de straat op. Vlaanderen staat momenteel onder Europese druk en werkt als oplossing een ingewikkeld systeem uit met waterzuiveringsinstallaties. Via een gescheiden stelsel worden ook afvalwater en regenwater vanaf het begin apart afgevoerd. 

Zoneringsplannen

Bij de uitbouw van zo’n rioleringsnetwerk met waterzuiveringsinstallaties is het belangrijk te weten waar het water van elk huis precies naartoe moet. Daarom werden zoneringsplannen opgesteld, die voor elke woning in Vlaanderen drie mogelijkheden bieden. De eerste mogelijkheid houdt in dat de woning in ‘centraal gebied’ ligt of in ‘intussen geoptimaliseerd buitengebied’. Die woningen moeten aansluiten op de bestaande riolering, die afvalwater naar de waterzuiveringsinstallaties leidt. Een tweede mogelijkheid is dat de woning in ‘nog te optimaliseren buitengebied’ ligt. Hier moeten afvalwater en regenwater gescheiden worden, voordat ze op een nog te voorziene gescheiden riolering worden aangesloten. Ten derde kan de woning ‘nog geoptimaliseerd’ worden. Hier is het aanleggen van een riolering duurder dan het water ter plekke te zuiveren.

De plannen tonen dan aan dat compacte, kleine kernen vooral in het centraal gebied liggen. Het ‘te optimaliseren’ gebied bestaat uit regio’s met veel lintbebouwing. Hierbij moet wel een nuancering gemaakt worden: er werd rekening gehouden met het kostenplaatje toen de zoneringsplannen werden opgesteld. Voor sommige huizen en straten was het prijsverschil tussen de individuele zuivering en en riolering relatief beperkt. De gemeentes in kwestie werden aangesproken en mochten hierbij mee beslissen. Voor die gemeentes valt het meestal goedkoper uit om voor een individuele zuivering te kiezen, omdat de burger dan zelf vooreen groter deel van de kosten opdraait. Toch werd in nogal wat gemeenten voor riolering gekozen. Dus niet enkel de ruimtelijke ordening speelde mee, ook de politieke keuzes hadden een rol.

De kosten

Terug naar het kostenplaatje dan. Hoeveel kost een meter riolering? De betrouwbaarste cijfers lijken die van de VMM (Vlaanderen). Die houdt het op €500 per strekkende meter voor een inzamelriool. In Nederland rekent men eveneens €500 per meter in stedelijk gebied. In Vlaanderen moet men de wegen wel openbreken en terug heraanleggen. Daarvoor moet de VMM €325 extra incalculeren. In stedelijk gebied komt dat neer op €825 per meter riool. Buiten de bebouwde kom, gaat het over €600, daar zijn de graafwerken beperkter en zijn er dus ook minder kosten.

Maar waarom is riolering bij lintbebouwing nu juist duurder? Een belangrijke reden is de lengte van het rioolnetwerk. Om kosten te sparen, probeert men zoveel mogelijk huizen aan te sluiten op een zo kort mogelijk netwerk. In de Vlaamse stadscentra lukt dat. Daar is de gevelbreedte tussen zes en acht meter, wat ervoor zorgt dat op honderd meter riolering tot zestien huishoudens kunnen aangesloten worden. In het totaal komt dat neer op €82.500, ofwel €5.000-€7.000per gezin. Bij appartementstblokken ligt de prijs per gezin lager.

In woonlinten is het niet uitzonderlijk dat men per honderd meter amper vijf huishoudens kan aansluiten. Daar loopt de prijs op tot €16.500 per woning. Ofwel 10.000 tot €12.000 meer per woning. In sommige gevallen wordt het zelfs goedkoper om te werken met een individuele waterzuiveringsinstallatie.

Als we eens kijken naar die individuele waterzuiveringsinstallaties dan valt het op dat in Vlaanderen (55.000) het aantal opmerkelijk hoger ligt dan in het veel grotere Nederland (40.000). De relatief hoge kost en de beperkte levensduur van zo een individuele installatie komt jaarlijks op zo’n €400-500per woning. Dit ligt duidelijk hoger dan de jaarlijkse rioleringskost van een Vlaamse woning, namelijk €200. Had het aantal van die installaties in Vlaanderen op het Nederlandse gemiddelde gelegen, dan zou er in Vlaanderen jaarlijks ruwweg €10.000.000 bespaard worden (tegen 2027 zou het gaan over €150miljoen.) De dupe hiervan is meestal de individuele eigenaar, maar ook de belastingbetaler. In sommige gevallen subsidiëren het Vlaamse gewest en de gemeentes zo’n installatie.

De bovenstaande tabel geeft een inschatting van het totale prijskaartje. De totale kost wordt in Vlaanderen geschat op €8,2 miljard. Om die 10% van de woningen nog te berioleren, zou de kostprijs rond de 1,85 miljard euro liggen. Het gaat om 270.000 woningen in Vlaanderen. (Bron: VMM)

We zouden verwachten dat Nederland een efficiënter rioleringssysteem heeft dan Vlaanderen, maar uit cijfers komt dat niet ondubbelzinnig naar voor. In Nederland liggen 3,4 keer meer rioleringen, en er zijn slechts 2,57 keer meer inwoners. Tegelijk ligt de jaarlijkse onderhoudskost slechts 2,36 keer hoger. Het Vlaamse rioleringsnet is dus niet alleen korter, maar ook duurder. Dat komt omdat Nederland een vollediger netwerk heeft dan Vlaanderen. In 2005 was in Vlaanderen 90% van alle huizen op een rioleringssysteem aangesloten. In Nederland is dat praktisch 100%. Cijfers van de VMM tonen aan dat die 10% woningen in buitengebied zijn. Lees: lintbebouwing. Vlaanderen zal pas de komende jaren een groot deel van zijn lintbebouwing gaan berioleren. De onderhoudskost en het aantal rioleringskilometers zal daardoor verhoudingsgewijs sterk stijgen. De feitelijke factuur van de lintbebouwing moet dus eigenlijk nog betaald worden.

Conclusie

Bij lintbebouwing zijn de kosten veel hoger voor riolering. De mismeesterde Ruimtelijke Ordening in Vlaanderen heeft niet alleen voor een lelijk landschap gezorgd, maar draagt nu nog steeds een enorme last en een enorme kost met zich mee. Aangezien we nu al onder enorme Europese druk ons afvalwater moéten gaan zuiveren, zal Vlaanderen de komende jaren de rekening moeten betalen voor het slechte beleid in het verleden.

Dit dossier is een samenwerking tussen studenten journalistiek van de Arteveldehogeschool en BOS+. Redactie: Annelore Vandervoort, Bavo Delbaere, Cheyenne Curé, Jeroen Desmecht, Michiel Martin, Senne Verhaeghe, Stef Debeuf, Vincent Cardon, Willem De Maeseneer
Projectwebsite van de studenten

Meer weten:

« Terug