Rekenhof uiterst kritisch voor Boscompensatie

dinsdag 17 mei 2016 16:39

Zéér opmerkelijk nieuws de voorbije week: het Rekenhof, de grondwettelijke instelling belast met de controle van de openbare financiën, publiceerde een diepgravend dossier over het Boscompensatiemechanisme.

We vatten nog even heel kort voor u samen: in het bosarme Vlaanderen is ontbossing in principe verboden, maar de Vlaamse overheid staat in een aantal gevallen ontbossing wel toe. (Veel te vaak volgens BOS+, maar dat is een andere discussie.) Bij de meeste van die toegestane ontbossingen moet de ontbosser echter wel voor een compensatie zorgen. De compensatie kan door elders een bos aan te leggen (de zgn. boscompensatie in natura) of door een financiële bijdrage van 1,98€/m² aan te leggen compensatiebos te storten in het Boscompensatiefonds (de zgn. financiële boscompensatie). (Afhankelijk van de ecologische waarde van het bos moet de compensatie-oppervlakte of de financiële bijdrage daarbij met een compensatiefactor 1, 2 of 3 vermenigvuldigd worden.) Met de middelen uit het Boscompensatiefonds gaat de Vlaamse overheid dan zelf aan de slag om gronden te kopen en die te bebossen. De ontbosser “delegeert” door zijn financiële bijdrage dus zijn compensatieverplichtingen aan de overheid. Maar de overheid is dan wel verplicht om deze taak op een degelijke wijze over te nemen, en te garanderen dat de bosoppervlakte in evenwicht blijft.

Wie BOS+ en het bosbeleid al enige tijd volgt, weet dat wij en anderen al lang vragen stellen bij de gebrekkige werking van dit systeem en de hoog oplopende achterstand van de compensatiebebossingen op het terrein. Onze Bosbarometer legt met grote regelmaat de vinger op de pijnlijke wonde van het ondergebruik van de middelen en van de hoog oplopende compensatieachterstand. We wijzen al jaren op het feit dat de bosbehoudsbijdrage van 1,98€/m² al lang niet meer de marktprijs voor aankoop van grond in het buitengebied dekt, wat per definitie voor een compensatieachterstand zorgt, en op het feit dat er onvoldoende werk wordt gemaakt van aankopen op het terrein. En nog zeer recent stelde ook cabaretier Wouter Deprez zeer pertinente vragen over de blokkering van 8 miljoen euro uit dit fonds.

De studie van het Rekenhof bevestigt in zeer grote mate onze bezorgdheden. Meer nog, doordat het Rekenhof nog dieper heeft kunnen graven dan wijzelf, blijken hun bevindingen nog verregaander dan wat wij eerder al vaststelden. Het rapport wijst op zeer ernstige tekortkomingen in de werking van het boscompensatiemechanisme:

  • Ongeveer 20% van de in natura compensaties (van het totaal ten belope van 1520 ha) is niet gerealiseerd. Een tekort van een goede 300 ha dus bij de in natura compensatiebebossingen. Ook op vlak van controle van de uit te voeren bebossingen is er een achterstand.
  • In diverse aspecten van het mechanisme doen er zich belangrijke administratieve tekortkomingen voor. Daardoor zijn er onder meer twijfels of alle verschuldigde bedragen van het financieel boscompensatiemechanisme wel bekend zijn in het boekhoudsysteem, en of ze dus geïnd zijn.
  • Het financieel compensatiemechanisme faalt volkomen: met de tot nu toe geïnde middelen moest in principe 2.370 hectare compensatiebos aangelegd zijn, maar uit de studie van het Rekenhof blijkt met zekerheid 380 hectare bos aangelegd te zijn. Dit is slechts 16% van wat er moest gerealiseerd zijn. Er zijn aankopen gerealiseerd voor iets meer dan 700 ha. Dit is ca. 30% van de taakstelling, maar reeds meer dan de helft van de beschikbare middelen werd hiervoor uitgegeven. Bovendien kan de Vlaamse overheid dus niet over al deze aangekochte gronden duidelijkheid geven of deze vervolgens al dan niet bebost zijn.

De achterstand in de boscompensaties loopt, als je de cijfers van deze studie optelt, inmiddels op tot vermoedelijk meer dan 2.000 hectare. Een ontstellend hoog cijfer.  

Dit rapport kan men niet negeren. Het Rekenhof pleit voor het reduceren van het aantal uitzonderingen op het ontbossingsverbod, en wijst er ook op dat de voorbije jaren de obstakels om een perceel te kunnen bebossen hand over hand zijn toegenomen. Die obstakels moeten weer weggenomen worden opdat niet alleen de compensatiebebossingen weer kunnen gerealiseerd worden: laat ons immers niet vergeten dat de Vlaamse overheid ook nog voor de taakstelling van 10.000 hectare bijkomende bosuitbreiding staat… De concrete aanbevelingen uit dit rapport moeten, wat ons betreft, dan ook heel snel in regelgeving en dagdagelijkse praktijk omgezet worden.

Op de dag van de publicatie van deze studie kondigde minister Schauvliege reeds aan dat ze de bosbehoudbijdrage optrekt tot 2,62€/m² en dat deze bijdrage vanaf nu automatisch geïndexeerd zal worden. Dit is een eerste stap vooruit, maar of de bijdrage met deze verhoging nu marktconform is, moet verder bekeken worden. Ook andere maatregelen dienen zich aan. Zo moeten er opnieuw meer mensen binnen de Vlaamse overheid geactiveerd worden om aankoopdossiers op het terrein te mogen realiseren. Vervolgens moeten die onderhandelde dossiers op kabinetsniveau ook vlot behandeld en tijdig goedgekeurd worden. En zo moeten de administratieve barrières die een degelijke monitoring van het systeem toelaten, dringend weggenomen worden.

In het rapport lees je dat “de minister antwoordde dat zij samen met de administratie de aanbevelingen grondig zal onderzoeken en implementeren in de werking.” Wij kijken hier alvast naar uit. 

« Terug