Straf.Schop.Gebied. | Hete hangijzers

donderdag 12 juni 2014 13:13

Heel wat gemeenschappen en individuen strijden in de 21ste eeuw nog steeds voor het land waarop ze wonen. Zelfs al hebben de volkeren vaak wel officieel de eigendomstitel van het land, vaak worden de rechten die daarmee samengaan door overheden of bedrijven met de voeten getreden, meestal als er waardevolle grondstoffen te vinden zijn.

Heel wat gemeenschappen en individuen strijden in de 21ste eeuw nog steeds voor het land waarop ze wonen. Zelfs al hebben de volkeren vaak wel officieel de eigendomstitel van het land, vaak worden de rechten die daarmee samengaan door overheden of bedrijven met de voeten getreden, meestal als er waardevolle grondstoffen te vinden zijn. Soms, niet zelden na dramatische ontwikkelingen, is er hiervoor internationale aandacht, maar meer en meer maken de groepen ook zelf handig gebruik van de nieuwe communicatiemiddelen. Dit zijn enkele van de hete hangijzers op dit moment:

In Peru is een rechtszaak is begonnen tegen 52 inheemsen in verband met de dodelijke protesten dichtbij Bagua in 2009. Inheemse volkeren in de regio hadden gedurende twee maanden de weg geblokkeerd om hun landrechten op te eisen. De militaire politie greep in en wanneer de nevels van traangas en geweerschoten opklaarden, werden er 34 doden en honderden gewonden geteld. Het drama werd bekend onder de naam Baguazo. Leiders van de inheemse beweging riskeren lange celstraffen, omdat ze volgens de aanklager hun mensen aangezet hebben tot geweld. Met het argument "you can't put a nation on trial" blijven de overheid en de opdrachtgevers van de politie-aanval buiten schot. Het is dus bang afwachten wat de uitspraak zal zijn. Ondertussen is er niet veel geleerd van het Baguazo-drama. Inheemse protesten tegen ontginningsprojecten gaan onverminderd verder, zo zijn er de acties tegen de Conga-mijn1.

In Brazilië is er protest over de bouw van de Belo Monte dam. Het stuwmeer zou ongeveer 400 km² bos onder water zetten, tienduizenden mensen moeten verhuizen. Belo Monte is daarmee een van de grootste waterkrachtprojecten ter wereld. Hoewel de bouw in 2012 gestopt werd door een rechter, werd deze beslissing in hoger beroep teniet gedaan. De strijd duurt al meer dan 20 jaar, maar the story continues, het nu wachten op een nieuwe zaak voor het Braziliaanse hooggerechtshof.

Yasuní in Ecuador is één van de meest biodiverse natuurgebieden ter wereld. Maar naast een enorme ecologische waarde, zat er ook een slordige 7,2 miljard dollar aan zwart goud in de bodem. In ruil om de oliereserves onder de grond te houden, eiste de Ecuadoraanse regering financiële compensaties van de internationale gemeenschap. In 2013 is het plan van de tafel geveegd en is de deur opengezet om olie te ontginnen in Yasuní. Het collectief Yasunidos startte prompt een petitie die een volksraadpleging tot gevolg moest hebben. Ze klokten af op 756.291 handtekeningen. De bevoegde overheidsinstanties weigerden ongeveer 400.000 handtekeningen, waardoor het minimum van 5% van het electoraat niet werd gehaald en een referendum is afgewend. Ook hier is de strijd nog niet gestreden. #YasuniYofirmoPorTi of #Yasuni.

In Ecuador worden inheemse leiders die vechten voor het recht om te beslissen wat gebeurt met hun land meer en meer gecriminaliseerd. Momenteel loopt tegen tientallen hen een vervolging voor dubieuze redenen. Recent werd ook een belangrijke Ecuadoraanse milieuorganisatie (Fundación Pachamama) gesloten omdat ze kritiek had op het beleid van de overheid en gemeenschappen ondersteunt bij het verdedigen van hun rechten, voornamelijk om olie-extractie tegen te gaan. De schrik zit er goed in en vele andere NGO's durven het overheidsbeleid niet meer bekritiseren om niet hetzelfde lot te ondergaan.

In Kenia is de Sengwer-stam begin dit jaar uit het Embobut-woud verdreven. De stam leeft al honderden jaren als jager-verzamelaars in het bos. Hun huizen werden in brand gestoken. Deze uitzetting is strijdig met vroegere uitspraken van de Keniaanse hooggerechtshof en de mensenrechten. En ook hier blijkt een legale erkenning niet genoeg: hoewel de landrechten van de Sengwer opgenomen zijn in de grondwet, respecteert de Keniaanse overheid ze niet2.

Maar er is ook goed nieuws:

Campagnes zoals die van Oxfams Behindthebrands heeft de druk op grote multinationals opgedreven. Hierdoor hebben bijvoorbeeld zowel Coca-Cola en PepsiCo hun beleid aangepast om zo de strijd tegen landroof aan te gaan. Wat betekent dat concreet? De impact op het terrein is misschien nog beperkt, maar het is een eerste belangrijke stap om de landrechten van mensen te respecteren3.

Ruth Buendia, een leider van een Peruaanse Asháninka heeft de Goldman Environmental Prize gewonnen. Ze heeft gevochten om de bouw van grote dammen langs de Ene rivier, waar haar volk woont, te stoppen. Samen met haar organisatie CARE sensibiliseerde en activeerde ze de Asháninka gemeenschappen in de vallei en organiseerde een regionale bijeenkomst. In 2010 heeft de Peruaanse minister van energie de bouw van één dam verboden, een jaar later trok de belangrijkste aandeelhouder van een tweede dam zich terug uit het project, omdat ze de visie van de gemeenschappen wou respecteren. Buendia werkt nu aan een beheerplan voor het gemeenschapsreservaat en aan een definitieve landregeling voor de Asháninka4.

De Braziliaanse Awá-indianen zijn een van de laatste jagers-verzamelaarsvolkeren in het Amazonegebied. Er zijn nog ongeveer 360 Awá over. De laatste jaren werd hun gemeenschapsreservaat bedreigd door landbouw en illegale houtkap. Er werd een internationale campagne opgezet, meer dan 57.000 mensen stuurden een e-mail om de overheid aan te manen actie te ondernemen. Het leger ging in juni 2013 effectief ter plaatse en doekte minstens 8 illegale houtzagerijen op. In januari 2014 begon er een grote grondopperatie om illegale indringers van het Awá-reservaat te verwijderen5.

Het Inter-Amerikaans Hof voor de Rechten van de Mens sprak zich eind 2012 uit ten voordele van het volk Sarayaku in de Ecuadoraanse Amazone om hun rechten op "vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming" over de (extractieve) activiteiten die in hun territorium gepland worden te respecteren. Een belangrijke voorbeeldcase die de Ecuadoraanse overheid dwingt om in feite haar eigen grondwet te respecteren.

Wil jij samen met BOS+ de lokale gemeenschappen een duwtje in de rug geven? Dat kan door een gift te doen:

IBAN: BE57 7330 1918 7135
BIC: KREDBEBB
Mededeling: 'gift BOS+ tropen'

Je kan ook de werking ten voordele van de Vlaamse bossen of specifieke projecten steunen. Ontdek hier waar jij je schouders onder kan zetten.

1 http://amazonwatch.org/news/2014/0605-no-justice-for-amazon-massacre-in-peru

2 http://www.forestpeoples.org/topics/legal-human-rights/news/2014/01/kenyan-government-torches-hundreds-sengwer-homes-forest-glade

3 http://www.behindthebrands.org/nl/thema%27s/land

4 http://www.goldmanprize.org/recipient/ruth-buendia ; http://womennewsnetwork.net/2014/04/29/peruvian-indigenous-hero/

5 http://www.survivalinternational.nl/artikelen/3215-vragen-antwoorden ; http://www.survival.es/nieuws/9876

« Terug