ComBOStella: onvrijwillig gestrand in Dax

vrijdag 21 juni 2013 12:21

Bert is op weg naar ComBOStella. Voor een schietgebedje voor onze bossen. Want ze hebben het nodig. Lees hier deel 1 van zijn reisverslag. En blijf hem steunen.

Bert is op weg naar ComBOStella. Voor een schietgebedje voor onze bossen. Want ze hebben het nodig. Lees hier deel 1 van zijn reisverslag. En blijf hem steunen.

Onvrijwillig gestrand

Dax. Na 9 dagen fietsen strandt mijn trip naar ComBOStela in deze stad in het Zuidwesten van Frankrijk, aan de voet van de Pyrenneeën. Het noodweer dat al dagen Frankrijk teistert, brengt me nu echt tot een ongewilde stilstand. Peyrehorade, het volgende stadje op mijn traject naar de Col Somport, waar ik de Pyrenneeën overwil naar Spanje, is onbereikbaar door overstromingen. Ik zit dus even vast. Hopelijk kan ik morgen of overmorgen weer verder, want veel langer dan een dag of twee oponthoud kan ik me moeilijk permitteren, wil ik mijn eindbestemming tijdig halen.

Even uitwaaien op de fiets zal me deugd doen, had ik vlak voor mijn vertrek nog aan een collega gezegd. Wist ik veel dat Moeder Natuur die wens wel erg letterlijk zou nemen. De voorbije dagen werd de tegenwind met de dag striemender, en gutste de regen keer op keer wat intenser neer. Met andere Compostelagangers die ik tegenkom, wissel ik steeds vaker de wat meewarige groet "Allez, courage!" uit. En qua "verzopen-kip"-gehalte scoor ik hoog, dat zie ik ook in de blikken van de bewoners van de dorpen waar ik doorheen fiets.

Niettemin besef ik heel goed dat ik maar een vakantieganger ben, die zich hier - op eigen initiatief - aan onderwerpt. In Frankrijk gebeuren op dit moment echte tragedies, mensen die hun huizen verliezen door de overstromingen, wijngaarden die vernietigd worden door hagelstormen, ... De natuur, ook in onze contreien, maakt duidelijk wie de echt baas is.

Het fietsen gaat echter wonderwel. Met dank aan de kameraden van GETT, waar ik dit voorjaar intensief mee getraind heb, staan er na 9 dagen fietsen niet minder dan 1240 km op de teller, en heb ik ondertussen genoten van magnifieke landschappen en grandioze bossen, terwijl ik dit schitterende land van noordoost naar zuidwest doorkruiste. En ook de steun die ik reeds mocht ontvangen van heel wat gulle gevers voor het Vlaamse bos, geeft me "jus" in de benen op de moeilijke momentjes.

La Biodiversité

Waar het eerste bos in Frankrijk - Forêt de Marchienne, ten zuiden van Doornik - nog erg Vlaams aandeed met zijn drukbezochte taverne midden in het bos, volgden de bossen elkaar nadien in hoge frequentie op. In dit eerste deel van de reis overheerst het landbouwareaal echter, maar niettemin valt het op hoe veel biodiverser dit land wel is in vergelijking met Vlaanderen. De hemel hangt hier nog vol leeuweriken, zwaluwen buitelen om elkaar heen, de bermen en velden zijn bezaaid met een bloemenweelde die wij helaas al lang niet meer kennen. Terwijl ik dit zit te typen heb ik uitzicht op enkele bomen - in de stad dus - waarin ik al een specht en een boomkruiper heb opgemerkt. Wat maakt toch die verschillen? De extreme overbemesting en de verregaande versnippering en ruimtelijke wanorde van Vlaanderen zullen er allicht niet vreemd aan zijn. Maar ik vraag me ook af of de landbouwsector in Frankrijk - toch de graanschuur van West-Europa - minder pesticides gebruikt dan onze eigen landbouw? En in hoeverre die veel hogere bosindex van Frankrijk de biodiversiteit ten gunste beïnvloedt?

Forêt de Compiègne

Een bos waar ik helemaal ondersteboven van ben, is het enorme en prachtige Forêt de Compiègne, ten oosten van de gelijknamige stad. Met een grootte van enkele malen ons eigen Zoniënwoud ben je er als fietser sowieso een tijdje zoet mee. En je voelt je nietig als je langs de oudste eikenbestanden fietst; ik schat dat er op die sites nog zo een 40 knoerten van eiken per hectare overblijven. Indrukwekkend. Maar dit woud heeft natuurlijk ook nog een andere dimensie: hier werd zowel de Eerste als de Tweede Wereldoorlog formeel beëindigd. Tweemaal in de vorige eeuw werd hier, op deze plek, een eind gemaakt aan een allesomvattende oorlog, aan het doden van miljoenen mensen. De geschiedenis knettert dus hier tussen de boomkruinen. Kippenvel.

Monumentale bomen

Wat me ook opvalt, is hoeveel echt monumentale bomen ik elke dag, zonder er moeite voor te hoeven doen, opmerk. Geen dag gaat voorbij zonder dat ik 10, 20, soms veel meer, reusachtige bomen met een diameter van meer dan 1 meter voorbijfiets. Soms in een boomgaard van tamme kastanjes, soms in een kasteelpark, naast een kerk of bij de toegang van een erf, maar heel vaak ook gewoon in het bos. En het valt me telkens op hoe landschapsbepalend die monumenten van bomen wel zijn, hoe mooi om naar te kijken ook. Veel van die exemplaren moeten meerdere honderden jaren oud zijn; het kan niet dat die allemaal door generaties van houthakkers "vergeten" werden. Neen, het gaat hier integendeel om bewuste keuzes, om respect voor het werk van de voorgangers en om het eeuwenlang respecteren van bepaalde bomen als te bewaren elementen, om het respecteren ook van het belang van oude bomen voor de natuur en voor onze leefomgeving. Dat wisten die oude houthakkers en bosbeheerders blijkbaar toen ook al. Bij deze een pleidooi voor onze eigen groen- en bosbeheerders - al weet ik dat de meesten onder hen écht schitterend werk leveren - voor meer aandacht voor de monumentale boom in bos- én straatbeeld.

Tamme kastanje

Iets voor Chartres duikt de Tamme kastanje in grote getale in de bossen op, en naarmate ik verder zuidwaarts fiets, zal hij steeds aanweziger worden in het bosbeeld, en hier en daar zelfs de eik van de troon stoten als dominante boomsoort. Waar de aanplant van Tamme kastanje bij ons als exoot niet gestimuleerd wordt, is deze "archeofyt" - een exoot die al heel vroeg door de mens in een bepaald gebied werd geïntroduceerd - hier duidelijk wel een welkome gast. Men gaat er trouwens van uit dat het de Romeinen geweest zijn die deze erg nuttige boomsoort verspreidden over die delen van Europa waar ze de plak zwaaiden. En niet alleen was en is zijn erg duurzame hout een zeer gewaardeerde grondstof, in heel veel contreien in Zuid-Europa vormde de kastanje ook een basisvoedsel dat cruciaal was voor de overleving van hele gemeenschappen. Zeker in jaren waarin de landbouwoogst tegenviel, konden de mensen terugvallen op deze erg voedzame vrucht, die zich bovendien makkelijk liet bewaren. En voorts is het natuurlijk ook gewoon een hele mooie boom.

Maar genoeg van deze Santiagoganger voor nu. Tijd om het hoofd en vooral de benen te laten rusten.

Volgende keer over de Landes en over 'cool trees' en, hopelijk, over de eerste fietskilometers in Spanje :-) !

Volg mijn wedervaren via Facebook of onze website, en steun "ComBOStela", voor meer en beter bos in Vlaanderen!

Bert De Somviele

« Terug